Tavşan atlet kavramı, atletizm yarışlarında 800 metre ve daha uzun koşularda kullanılmaktadır. İlk çıkış noktası tazı yarışlarıdır. Tazı yarışları, geleneksel olarak üretilen yapay bir tavşanın açığa çıkması ve yarış bitene kadar otomatik olarak ileri doğru, bitiş çizgisine kadar hareket etmesiyle devam eder. Tazılar ise hareket hâlindeki bu yapay tavşanı kovalar. Böylelikle tazıların yarış motivasyonu yükseltilmiş olur. Buradaki yapay tavşana ithafen, atletizmde yarışın belirli bir süre en önünde koşan atletlere tavşan atlet denmiştir.

Bu atletler yarışı forse ederler. İlk üç dereceye girmesi sürpriz olan, ama yarışı forse edecek güçlü atletler arasından seçilirler. Bu atletler yarışın temposunu belirlemekle görevli olup belirli bir mesafede yarışı bırakırlar. Bir bakıma sürü psikolojisini harekete geçirirler. Ama diğer atletler tavşan atleti yakalamak için koşmazlar. Onlar tavşan atlete bakarak kendi yarış kazanma tempolarını ayarlarlar, belirli bir süre diğer hiçbir atlet tavşan atleti geçmez. Yani bir tür hız göstergesi durumundadır. Zamansız tempo yaparak yorulup yarış dışı kalmaların da böylece önüne geçilmiş olur. Yarışı kazanan belli bir ödül alırken, tavşan atletlere de bir miktar ödeme yapılır. Bu ödeme tavşanların yarışı yarıda bırakmalarının tesellisidir diyebiliriz.

Siyasette de tavşan adaylar vardır. Özellikle yarışın çetin geçtiği yerlerde bu tür adaylar belirli kişiler tarafından çıkartılır. Amaç asıl hedefi saptırmak, başka amaçlarla hareket etmektir. Seçilme gibi bir niyeti olmayan bu tür adayları diğer adaylar kendileri de çıkarabilir. Ayrıca o yerdeki siyasi gücün önemli aktörleri de belirli kişilerin seçilmemesini sağlamak için bu tür adayları çıkartabilir. Elbette bu işler için çeşitli ödemeler ya da belirli tavizler söz konusu olmaktadır. İktidar hırsı yerelde bile olsa bu tür davranışların yapılmasını sağlayabilir.

Buradaki en saf tavşan aday uygulaması, herhangi bir adayın diğer bir adaya tavşan aday yakıştırmasıdır. Böylece seçmen niteliği taşıyanların o adaya tepki duymasını sağlayıp kendisine oy verdirmeyi amaçlamaktadır. Aslında bu olayda gerçek bir tavşan aday yoktur, sadece söylentisi vardır. Aslında bu davranış bile seçilmek için her yolun mübah olduğunu gösteren, etik dışı bir davranıştır.

Favori adayların çıkardığı tavşan adaylar en yaygın görülenleridir. Bu adaylar özellikle ön seçimlerde tavşan adaylar sayesinde diğer adayların oylarını bölerek kendilerini yukarılara taşıma derdindedirler. Geniş coğrafyalı ön seçimlerde favori adaylar kendilerinin güçsüz, buna karşılık rakiplerinin güçlü olduğu bölgelerden tavşan aday çıkararak o adayların oradan çok oy almalarının önüne geçmiş olurlar. Yani, siyasi kurnazlığın bir örneğini verirler.

Bir de aday olmayıp, adaylar arasında kendi istediği adayların seçilmesini isteyen, ya da istemediği bir adayın önünü kesmek isteyen yerel siyasi güç odaklarının çıkarmış olduğu tavşan adaylar vardır. Bu adayları fark etmek daha zordur. Özellikle sevilen ve siyasetin yabancısı olmayan adaylardan seçilmiş olmaları fark edilmelerini zorlaştırmaktadırlar. Amaç siyasi olarak gücü elinde bulundurmak, siyasette kendilerinin belirleyici rolü olduğunu vurgulamaktır.

Tavşan adayların bir kısmı para için bu işe girerlerken bir kısmı hatır için girer. Her partiden çıkabilen tavşan adaylar nasıl ortaya çıkarsa çıksınlar, siyasi etik kurallarını çiğnemektedir. Siyasetin iyice kirlendiği bu ortamda bunların ortaya çıkmasını sağlayanların davranışları da siyasi etik dışı davranışlardır. Etik olarak uygun olmasa da bu tür adayların ortaya çıkması kirlenen siyasetimizin bir sonucudur. Kişisel hırsların ülke çıkarlarının önüne geçmesinin de elbette bunda payı vardır. Her siyasi yarışın adil geçmesi dileği ile.

***

7 Eylül Mahallesine istinaden…

16.000 kişinin yaşadığı mahallede sağlık ocağı yok. İzmir Bulvarı üzerinde bulunan yürüyen merdivenlerin çalışmaması, boş arsaların pisliği, otopark yetersizliği, yağmur sularının iyi tahliye edilmemesi ön plana çıkıyor. Pazar yerinin düzensizliği, pazarlarda tuvaletin bulunmaması, hava kirliliği sorunu burada da kronikleşmiş durumda. İnsanlar kapalı pazar yeri istiyor. Yetkililerin sorunlarına ilgisiz kalmamalarını istiyor. Ayrıca eski garajın tinerci yuvası olmasının önüne geçilmesini özellikle istiyorlar.