Türkiye’de eğitim çağındaki çocukların karşı karşıya kaldığı en büyük tehditlerden biri olan akran zorbalığı verilerle gözler önüne serildi. Eğitim araştırmaları ve resmi veriler, 15 yaş grubundaki öğrencilerin yüzde 26,6’sının düzenli olarak alay edilme, dışlanma, tehdit ve şiddete maruz kaldığını gösteriyor. OECD ortalamasının yüzde 20,1 seviyesinde olduğu tabloda Türkiye'deki oranların yükselişi dikkat çekerken, okul saatlerinin ötesine geçerek dijital mecralara taşınan zorbalık türleri çocukların psikolojik ve akademik hayatını tehdit ediyor.
Akran Zorbalığı ile Şakalaşma Arasındaki Fark Nedir, Bir Davranış Zorbalık Sayılır mı?
Akranlar arasında yaşanan her kavga veya şakalaşma zorbalık olarak nitelendirilmiyor. Akademik literatürde bir eylemin akran zorbalığı kabul edilebilmesi için şu 3 temel şartı taşıması gerekiyor:
-
Kasıtlılık: Davranışın tesadüfi değil, doğrudan karşı tarafa zarar verme amacıyla yapılması.
-
Süreklilik: Olumsuz eylemlerin belirli bir zaman dilimi boyunca aynı kişiye karşı tekrarlanması.
-
Güç Dengesizliği: Zorbalığı uygulayan tarafın mağdura kıyasla fiziksel, sosyal, sayısal veya psikolojik açıdan baskın konumda olması.
Dijital Zorbalık Nedir, Ebeveynler Hangi Davranışsal Belirtilere Dikkat Etmeli?
Geleneksel zorbalık okul saatleriyle sınırlıyken, dijital zorbalık mobil cihazlar ve sosyal medya aracılığıyla 7 gün 24 saat kesintisiz sürüyor. Ortak mesajlaşma gruplarından çıkarılma, rıza dışı fotoğraf paylaşımı, dedikodu ve tehdit mesajları dijital zorbalığın başlıca biçimlerini oluşturuyor. Çocukların zorbalığa uğradığını gösteren dijital ve fiziki sinyaller ise şunlar:
-
Cihaz Kullanımında Kaygı: Telefon veya tablet kullanırken aniden panik yaşama, bildirimi geldiğinde moralin bozulması ve ekranı gizleme çabası.
-
Aniden Sosyal Mecraları Kapatma: Kullanılan mesajlaşma uygulamalarını veya sosyal medya hesaplarını aniden silme ya da tamamen bırakma.
-
Fiziksel Belirtiler: Nedeni açıklanamayan karın ve baş ağrıları, okula gitmek istememe, uyku ve iştah düzeninde bozulma ile içine kapanma.
Akran Zorbalığı Neden Artıyor, Okullarda Önlemek İçin Hangi Adımlar Atılmalı?
Zorbalığın arkasında aile içi şiddet, öfke kontrol sorunları, empati eksikliği ve akran grubu içerisinde güç elde etme arzusu yatıyor. Sürece sessiz kalan seyirci çocukların da "sosyal onay" vererek zorbalığı beslediğini belirten uzmanlar; sorunun sadece mağdura destek verilerek çözülemeyeceğini vurguluyor. Okul ikliminin kapsayıcı hale getirilmesi, rehberlik servislerinin önleyici proaktif politikalar uygulaması ve tuvalet, merdiven altı gibi denetimin az olduğu alanlarda gözetimin artırılması gerektiği ifade ediliyor.
