Çocuk adalet sistemi ve çocukların korunmasına ilişkin önemli düzenlemeler içeren “Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”, TBMM Genel Kurulu’nda kabul edildi.
Yeni düzenlemeyle, ateşli silahın gerekli dikkat ve özen gösterilmeden muhafaza edilmesi ve bu nedenle silahın çocuk tarafından ele geçirilmesi müstakil suç haline getirildi. Daha ağır bir suç oluşmaması halinde sorumlulara 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilecek.
Ağır suçlarda ceza sınırları yükseltildi
12-18 yaş grubundaki çocuklar açısından ağır suçlarda uygulanan hapis cezalarının alt ve üst sınırları artırıldı. Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlarda 15-18 yaş grubundaki çocuklar için ceza üst sınırı 19 ila 27 yıl, müebbet hapis gerektiren suçlarda ise 15 ila 18 yıl olarak düzenlendi.
15 yaşını doldurmamış çocuklar bakımından, kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, uyuşturucu imal ve ticareti ile örgüt kurma suçlarında uygulanan “1 güne 2 gün” infaz hesabı kaldırıldı. Bu suçlarda infaz hesabı 1 güne 1 gün olarak uygulanacak.
Çocukların infaz sistemi değişti
Çocuk hükümlülerin cezalarının doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilmesi uygulamasına son verildi. Yeni sistemde infaza çocuk kapalı ceza infaz kurumlarında başlanacak, iyi halli çocukların eğitimevlerine ayrılması sağlanacak.
Terör ve örgüt suçları hariç olmak üzere, kasıtlı suçlardan toplam 3 yıl veya daha az, taksirli suçlardan 5 yıl veya daha az hapis cezası alan çocukların cezaları doğrudan çocuk eğitimevlerinde infaz edilecek.
Çocukların eğitimevine ayrılmasını değerlendiren kurula, Türkiye Barolar Birliği Çocuk Hakları Komisyonu tarafından görevlendirilecek bir avukat da dahil edilecek.
Ailelere de sorumluluk
Aile hukukundan doğan bakım, eğitim ve gözetim yükümlülüklerini yerine getirmeyen veli veya bakım sorumlularına yönelik cezalar artırıldı.
Aile bireyinin ihmali sonucunda çocuğun kasten öldürme veya ağır yaralama suçu işlemesi halinde, sorumluluğunu yerine getirmeyen kişinin cezası yarısından iki katına kadar artırılabilecek.
Bıçak ve delici alet satışına yeni kurallar
Av bıçağı, satır, döner bıçağı, sivri tornavida, şiş ve demir çubuk gibi bazı aletlerin pazar yerlerinde, açıkta ve gezici tezgâhlarda satılması ile 18 yaşından küçüklere satılması yasaklandı.
İnternet üzerinden yapılan satışlar da düzenleme kapsamına alındı. Kurallara aykırı satış yapanlara 5 bin ila 10 bin lira arasında idari para cezası uygulanacak ve söz konusu eşyanın mülkiyeti kamuya geçirilecek.
Çocuklar için sosyal inceleme raporu zorunlu
15 yaşını doldurmamış çocuklar hakkında Sosyal İnceleme Raporu (SİR) alınması zorunlu hale getirildi. 15 yaşından büyük çocuklar için rapor alınmaması halinde gerekçenin iddianamede veya kararda açıkça belirtilmesi gerekecek.
Ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için sosyal ve toplumsal hizmetler, dijital risklerden korunma, kitap ve kütüphane çalışmaları, çevre temizliği ve bağımlılıkla mücadele gibi yönlendirme tedbirleri uygulanabilecek.
“Suça sürüklenen çocuk” ifadesi kaldırıldı
Düzenlemenin dikkat çeken değişikliklerinden biri de mevzuattaki kavramsal dönüşüm oldu.
Sosyal Hizmetler Kanunu, Ceza Muhakemesi Kanunu ve Çocuk Koruma Kanunu başta olmak üzere ilgili mevzuatta yer alan “suça sürüklenen çocuk” ifadesi kaldırılarak yerine “adli süreçteki çocuk” veya “hakkında adli süreç yürütülen çocuk” ifadeleri getirildi.
Yüksel: Hedefimiz çocuğu topluma kazandıran sistem
Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, düzenlemenin ardından yaptığı açıklamada hedeflerinin yalnızca suç sonrasında müdahale eden değil, riski önceden gören ve erken müdahale eden bir çocuk adalet sistemi oluşturmak olduğunu söyledi.
Yüksel, yeni sistemle mağdur çocukların korunmasını, adli süreçteki çocukların rehabilite edilerek yeniden topluma kazandırılmasını ve çocukların ihmal, istismar, şiddet veya suçun etkisinden korunmasını amaçladıklarını belirtti.
