Frigler, Hititler, Romalılar ve Bizanslılar gibi birçok medeniyete ev sahipliği yapan, Galatların başkenti kabul edilen Tavium Antik Kenti’nin kalıntılarının bulunduğu Yozgat’ın Büyüknefes köyü, adeta açık hava müzesini andırıyor. Bilimsel kazı programına alınmasına rağmen yeterli ödenek sağlanamadığı için kazı çalışmalarına başlanamayan köyde, antik kent kalıntılarının bir bölümü müzeye taşındı. Çok sayıda tarihi kalıntı ise köydeki binaların duvarlarında, çeşmelerde ve mezarlıklarda varlığını sürdürüyor.
Tavium Antik Kenti kalıntılarının bulunduğu Büyüknefes köyünde, geçmiş medeniyetlerden kalan çok sayıda eser farklı yapılarda kullanılıyor. Antik kent kalıntılarından çıkarılan taşların çeşme, okul, ahır, duvar ve mezarlıklarda kullanılması nedeniyle köyün açık hava müzesini andıran bir görünümü bulunuyor.
Köyde, 1997-2009 yılları arasında Avusturya Klagenfurt Üniversitesinden Prof. Karl Strobel tarafından yürütülen yüzey araştırmalarında önemli eserlere rastlandı. Bölgeden çıkarılan eserlerin büyük bölümü Yozgat Müzesi’nde sergilenirken, 2018 yılında valilik öncülüğünde köydeki antik kent kalıntılarının bir bölümü toplanarak köy girişinde açık hava müzesi oluşturuldu.
Yozgat Bozok Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi bünyesinde 2010 yılında kurulan ve 2017-2018 eğitim öğretim yılında öğrenci kabul etmeye başlayan Arkeoloji Bölümü akademisyen ve öğrencileri, Yozgat genelinde iki yıl süreli yüzey araştırması gerçekleştirdi. Klasik Dönem, Roma Dönemi ve Bizans dönemlerine yönelik araştırmalarda, Yozgat’ın Prehistorik dönemden Cumhuriyet dönemine kadar kesintisiz yerleşim gördüğü belirlendi.
Yozgat Bozok Üniversitesi Arkeoloji Bölümü tarafından yapılan çalışmalarda, Galatların başkenti Tavium Antik Kenti kalıntılarının bulunduğu bölgenin il merkezine 40 kilometre mesafede yer aldığı belirtildi. Bölgede Hitit ve Frig yerleşim izlerine rastlanmasına rağmen asıl yerleşimin Galatlar döneminde, MÖ 3’üncü yüzyıl ile 1’inci yüzyıl arasında gerçekleştiği aktarıldı.
Büyüknefes ve çevresindeki köylerde gerçekleştirilen yüzey araştırmalarında, yaklaşık 20 yerleşim alanını kapsayan geniş bir bölgede tarihin izleri tespit edildi. Araştırmalarda çok sayıda seramik parçası, sütun kaidesi ve tamburu, mezar stelleri, Bizans dönemine ait yazıtlı mezar ve çeşitli mimari parçalara rastlandı. Geniş bir alanda yürütülen çalışmalar sonucunda Kalkolitik Çağ’dan İslami Dönem’e kadar uzanan yerleşim izleri belirlendi.
AÇIKHAVA MÜZESİ GİBİ KÖY
Galatların başkenti kabul edilen Tavium Antik Kenti’nin kalıntılarının bulunduğu Büyüknefes köyünde, antik kente ait çok sayıda parça halen köydeki yapılarda ve mezarlıklarda bulunuyor. Köy sakinlerinin bahçelerinde, bağlarında, tarlalarında, evlerinin çevresinde, çeşmelerinde ve mezarlarında tarihi dönemlere ait taşlar kullanılıyor. Bu taşların bir bölümü ise köyde kurulan açık hava müzesine taşındı.
Köy sakinlerinden 80 yaşındaki Mehmet Seher, köyde bulunan kaleden, bağların arasında, evlerde, duvarlarda bulunan eserlerin devlet tarafından toplanıp, Açıkhava müzesi kurulduğunu söyledi.
Ömer Seyhan da müzede bulunan küpün dedelerinden kalma olduğunu belirterek, “Bu küp bizim dedemizin evindeydi. Yıllar önce onların babaları bağlarında çalışırken bulmuşlar. Onu getirmişler. Eskiden culhalık derler, dokuma yaptıkları alan, tandırın da bulunduğu yapı içerisinde muhafaza etmişler. Bir asrı geçkindir dedemin evindeydi. Ondan sonra biz inşaatımız vardı. Bunu müze müdürlüğü ile görüştük, zarar görmesin diye müzemize bağış yaptık” diye konuştu.
