İran'da 28 Aralık 2025'te ekonomik krizle başlayan protestoların 12. gününde (8 Ocak 2026), başkent Tahran ve çevresinde şiddet olayları zirveye ulaştı. Uluslararası haber ajansları ve insan hakları örgütleri, ülkedeki iletişim hatlarının büyük ölçüde kesildiğini ve can kayıplarının hızla arttığını bildiriyor.

Tahran'da "Dijital Karartma": İletişim hatları neden kesildi?

Başkent Tahran başta olmak üzere ülke genelinde internet ve mobil iletişim hatlarında geniş çaplı kesintiler yaşanıyor.

  • Pehlevi Etkisi: Eski İran prensi Rıza Pehlevi'nin askerleri saf değiştirmeye çağırdığı videonun milyonlarca kez izlenmesinin ardından, hükümetin protestocuların koordinasyonunu engellemek amacıyla interneti tamamen kestiği bildirildi.

  • Haber Alınamıyor: İletişim hatlarının kesilmesi nedeniyle Tahran'ın iç mahallelerinden gelen bilgiler kısıtlı olsa da, sosyal medyaya sızan görüntülerde kamu binalarının ateşe verildiği ve yer yer çatışmaların yaşandığı görülüyor.

Can kaybı artıyor: En az 45 ölü iddiası

İnsan hakları örgütleri (HRANA gibi) ve yerel kaynaklardan gelen son veriler, durumun vahametini gözler önüne seriyor:

  • Güncel Rakamlar: 8 Ocak akşamı itibarıyla protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısının en az 38 ile 45 arasında olduğu ifade ediliyor. Hayatını kaybedenler arasında güvenlik güçlerinin de olduğu belirtiliyor.

  • Gözaltı Dalgası: Ülke genelinde 2.200'den fazla kişinin gözaltına alındığı, ancak gerçek rakamın çok daha yüksek olduğu tahmin ediliyor.

  • Çatışma Bölgeleri: Özellikle Kürt bölgeleri ve Tahran'ın merkezindeki ana caddelerde güvenlik güçlerinin gerçek mermi ve plastik mermilerle müdahale ettiği bildiriliyor.

Trump'tan müdahale sinyali: "Silahlarımız dolu ve hazırız"

ABD Başkanı Donald Trump'ın 2 Ocak'ta sosyal medya üzerinden yaptığı açıklama, olayların uluslararası bir boyuta taşınmasına neden oldu.

  • Kurtarma Mesajı: Trump, "Eğer İran barışçıl göstericileri öldürürse, ABD onların yardımına koşacaktır" diyerek açık bir müdahale sinyali verdi.

  • "Kilitli ve Hazır": ABD Başkanı, ordunun her türlü senaryoya hazırlıklı olduğunu vurgulayan "Locked and loaded" (Silahlarımız dolu ve hazırız) ifadesini kullandı.

  • İran'dan Yanıt: İran Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani ise bu açıklamayı "pervasızca" olarak nitelendirerek, herhangi bir dış müdahalenin ABD'nin bölgedeki çıkarlarını yok edeceğini ve sert bir karşılık bulacağını duyurdu.

Ekonomik çöküş ve "Yelda Gecesi" sembolü

Protestolar her ne kadar siyasi bir kimlik kazansa da, temelinde yatan derin ekonomik kriz halkı sokağa iten en büyük güç:

  • Enflasyon Krizi: İran riyalinin dolar karşısında tarihi değer kaybı ve gıda fiyatlarındaki devasa artışlar, halkın sabrını taşırdı.

  • Stratejik Zamanlama: Eylemlerin, "en uzun gece" olarak bilinen Yelda Gecesi'nden sonra "en uzun direniş" sloganıyla büyümesi, toplumsal bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor.