Referandum, Fransızca kökenli bir kelime olup, halkın türlü siyasi ve toplumsal sorunlar karşısında olumlu veya olumsuz görüşünü belirlemek için başvurulan oylama anlamına gelir. Kısacası halk oylamasıdır.
Dünya tarihinde ilk referandum 1830’da İsviçre’de yapılır.
Referandum tarihinin en ilginç ve en demokratik zaferlerinden biri ise Fransızlara aittir. Fransız halkı İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra 1948 yılında önlerine sunulan Anayasa’ya Hayır oyu vererek dünya tarihinde bir ilki gerçekleştir. Bu, şu ana kadar reddedilen ilk Anayasa’dır.
Sadece Fransa’daki bu sonuç bile, Fransa başta olmak üzere Batı Dünyasının, aşağı yukarı 1400’lerden itibaren en az dört yüz yıllık bir zaman dilimini kapsayan, Rönesans, reform ve Aydınlanma çağı süreçleriyle ulaştığı demokrasi ve insan hakları olgusunu açıklar niteliktedir kanımca.
Türkiye’de bu zamana kadar tam altı kez referandum yapılır.
Birincisi,1960 Askeri Darbesinden sonra hazırlanan 1961 Anayasa’sı içindir. Bu referandumdan Yüzde 60,5 evet oyu çıkar ve Anayasa kabul edilir.
İkincisi, 1980 Askeri Darbesinden sonra hazırlanan 1982 Anayasası içindir. Bu Anayasa’da Yüzde 92 evet oyu ile kabul edilir.
Üçüncüsü, 1982 Anayasası ile Demirel, Ecevit, Türkeş ve Erbakan başta olmak üzere siyaset yasağı getirilen siyasilerin affı için yapılan 1987 referandumudur. Bu referandum oyların Yüzde 50,2’sinin evet çıkması ile kıl payı farkla sonuçlanır ve siyasi yasaklar kalkar.
Dördüncüsü, 1988 yılında yerel seçimlerin bir yıl öne alınması için yapılan referandumdur. Özal iktidardadır. Ama sürekli kan kaybetmektedir. Zaten Özal’da bu yüzden, daha fazla oy kaybına uğramadan yerel seçimleri erkene almak istemektedir. Referandum hayır oylarının Yüzde 65 zaferi ile sonuçlanır. Altı referandumun tek hayır sonucudur bu.
Beşincisi, 2007’de Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilip seçilmemesi hususu başta olmak Anayasa’daki bazı değişiklikler için yapılan referandumdur. Yapılan oylamada halkın yüzde 69 evet yüzde 31’de hayır oyu kullanır. Oylamanın sonucunda cumhurbaşkanlığının halk tarafından seçilmesi yasası yürürlüğe girer.
Altıncısı, 2010 yılında yapılır. Anayasa’daki Yüksek Yargı Organlarının yapısal değişiklikleri ile ilgili bir referandumdur. Bu oylama da yüzde 58 evet olarak sonuçlanır.
Yedincisi, 2017 referandumu. Henüz daha tam tarihi açıklanmadı. Büyük bir ihtimalle Nisan’da olacak.
Hayırlısı diyelim dostlar!..
Bindik bir alamete, gidiyoruz kıyamete.
“Türk Tipi Başkanlık Sistemi” nin referandum kampanyası çok hızlı başladı.
İş şimdiden semt pazarı ortamına döndü bile.
Topçusu, popçusu, artisti ve yurdumun az buçuk şanlı şöhretli ahalisi, görüşlerini ilginç kampanyalarla ifade etmeye başladılar.
Ve iş,
“Gel vatandaş gel… Anayasanın hası burada…”,
“Bırakın orayı ağabeylerim, ablalarım!.. Anayasanın aslı esası burada…” türünden çığırtkan formata geldi.
Hukukçuların, siyaset bilimcilerin ve tarihçilerin bu konudaki yorum ve görüşleri çoktan yalan oldu.
Hal böyle iken halkın büyük bir çoğunluğu ise, bu da nerden çıktı, hiç başka işimiz gücümüz kalmadı mı, şaşkınlığında…
Neyse… Hayırlısı olur inşallah…
Sevgi, saygı, hoşgörü ve tahammül kapasitemizin yüksek olduğu bir referandum süreci yaşamamız ve hangi sonuç çıkarsa çıksın devletimiz, milletimiz ve cumhuriyetimizin kazanması dileklerimle,
Sağlıcakla kalın…
Aydınpost ANDROID'de TIKLA İNDİR! Aydınpost APPSTORE'da TIKLA
