Aydın İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yürütülen 'AI4Teachers' projesi kapsamında, İngilizce öğretmenlerine yönelik yapay zeka destekli uygulamalı atölye çalışması gerçekleştirildi. Aydın İl Milli Eğitim Müdürlüğü'nün koordinesinde, Gazi Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Mehmet Akif Ocak'ın katkılarıyla düzenlenen atölyeye 30 İngilizce öğretmeni katıldı. Çalışmada öğretmenler, yapay zeka araçlarını kullanarak eğitsel çizgi film hazırlama, dijital hikayeleştirme, karakter tasarımı ve yabancı dil öğretimine yönelik yenilikçi içerik geliştirme süreçlerini deneyimledi. Uygulamalı eğitimde öğretmenlerin, sınıf içi öğrenme ortamlarını daha etkileşimli, görsel ve öğrenci merkezli hale getirecek dijital materyaller üretmesi sağlandı. Böylece katılımcılar, yapay zekanın eğitimde sunduğu imkanları doğrudan uygulama fırsatı buldu. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin dijital okuryazarlık, üretkenlik ve yenilikçilik vizyonu doğrultusunda gerçekleştirilen çalışma ile öğretmenlerin 21. yüzyıl becerilerinin geliştirilmesi ve eğitimde dijital dönüşüm kültürünün güçlendirilmesine katkı sağlandı.

Efeler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılan paylaşımda 'Gençlik ve Spor Bakanlığı koordinesinde düzenlenen Ege Bölgesi En İyi Robot Tasarımı Yarışması'nda Adnan Menderes Anadolu İmam Hatip Ortaokulu öğrencileri büyük bir başarıya imza atarak bölge birincisi oldu. Bu gurur tablosunda emeği geçen ortaokul öğrencilerimizi ve rehberlik eden öğretmenimizi kutluyoruz' ifadeleri yer aldı.

Aydın'ın Nazilli ilçesinde eğitim gören Latife Hanım Anaokulu öğrencileri, düzenlenen gezi kapsamında Aydın Jandarma Filo Komutanlığı’nı ziyaret etti. Ziyaret sırasında minik öğrenciler, görevli personelin rehberliğinde komutanlık envanterinde bulunan helikopterler ile insansız hava araçlarını yakından görme imkanı buldu. Öğrencilere hava araçlarının görevleri ve kullanım alanları hakkında bilgi verildi. Etkinlik kapsamında çocuklar, Türkiye’nin savunma alanındaki teknolojileri hakkında bilgi edinirken, vatan ve bayrak sevgisi ile milli değerler konusunda da farkındalık kazandı.

Okul Müdürü Hicran Toprakçı, okul dışı öğrenme etkinliklerinin çocukların hayal dünyasını genişlettiğini ve onların dünyaya bakış açılarını zenginleştirdiğini belirterek, "Çocuklarımızın ülkemizin milli teknolojisini, emeğini ve gücünü yerinde görmesi onların ufkunu açıyor. Bu tür etkinliklerle hem öğreniyor hem de değerlerimizi hissediyorlar" dedi. Ayrıca Toprakçı, etkinliğin gerçekleşmesinde gösterdikleri misafirperverlik ve destekten dolayı Aydın Jandarma Filo Komutanlığı personeline teşekkür etti.

Eğitim programının odak noktalarından biri olan Yapay Zeka, gençlerin en çok ilgi gösterdiği alanlar arasında yer alıyor. Dijital Gençlik Merkezi’nde verilen yapay zeka eğitimleriyle gençlerin sadece teknolojiyi kullanan değil, aynı zamanda teknolojiyi üreten bireyler olarak yetişmesi amaçlanıyor. Kurslarda yapay zekanın kullanım alanları ele alınarak gençlere analitik düşünme ve problem çözme becerileri kazandırılıyor.

Gençliğe yapılan yatırımın geleceğe yapılan yatırım olduğuna dikkat çeken Başkan Anıl Yetişkin, “Bugünün gençlerine yatırım yapmak, Efeler’in yarınlarına yatırım yapmaktır. Bu anlayışla teknoloji ve eğitim odaklı projelerimizi sürdürmeye devam edeceğiz.” dedi.

NAFOD ve Aydın Fotoğraf Sanatı Derneği (AYFOD) işbirliğinde Nazilli'deki dernek hizmet binasında düzenlenen etkinliğe çok sayıda fotoğraf tutkunu katıldı. NAFOD Yönetim Kurulu Üyesi, Fotoğraf Eğitmeni Kamil Okyay, eğitim seminerine katılan üyeler başta olmak üzere öğrenci ve diğer fotoğraf meraklılarına mobil fotoğrafçılığın temellerini anlattı. Mobil fotoğrafçılığın temelleri, renk uyumu ve kontrast, mobil fotoğrafçılıkta bakış ve hareket yönü, mobil fotoğrafçılıkta çizgiler - çerçeveler, mobil fotoğrafçılıkta kompozisyon, uygulama önerileri, ekipman ve aksesuarlar ile mobil fotoğraf uygulamalarını anlattı. 30 gün sürecek proje içerisinde teorik uygulamanın ardından saha çalışması yapılarak, cep telefonu kameraları ile çekilen fotoğrafların değerlendirmeye alınacağı belirtildi. Okyay sunumunda, cep telefonlarının işleyiş açısından fotoğraf makinelerine pek çok konuda benzese de dikkat edilmesi gereken farklılıklar olduğunun önemle altını çizerek, 'Tarihteki ilk mobil fotoğraf 1997 yılında Philippe Kahn tarafından çekilmiştir. Mobil fotoğrafçılığı gelişmesi ve yayılması ancak 2002 yıllarında cep telefonlarının yaygınlaşması ile mümkün olmuştur. Mobil fotoğrafçılıkta fark oluşturan en önemli unsurlardan biri, kameranın kalbi sayılan görüntü sensörü ve onun sihirli rakamları olan boyutu ve çözünürlüğüdür. Işığı algılayan ve onu dijital verilere dönüştüren bu minik parça, fotoğrafın kalitesini doğrudan etkiler. Sensör boyutu ne kadar büyükse, o kadar fazla ışık toplayabilir. Profesyonel fotoğraf makinelerinde bulunan tam kare (Full Frame) sensörler, 36x24 mm gibi büyük boyutlara sahiptir. Oysa mobil telefonlardaki sensörler çok daha küçüktür' dedi.

'Mobil fotoğrafçılığın önemi artıyor'

Okyay, konuşmasının devamında cep telefonu kameralarının boyutlarının dikkate alındığında oldukça hızlı ve pratik olduğunu da ifade ederek, 'Mobil fotoğrafçılıkta, akıllı asistanlar, otomatik modlar ve sihirli dokunuşlar çok daha hızlı şekilde uygulanabilmektedir. Pratik çekim modları sayesinde hemen hemen her ortamda görüntünün yakalanabilmesi mümkündür. Ancak her ne şekilde olursa olsun ayarların kullanımı, kadraj, ışık, renk, kontrast, bakış, hareket, arka plan, çerçeveleme, senaryo, kompozisyon, derinlik oluşturma, denge, pozlama, üçte bir kuralı, portre çekimi, ekipmanlar ve son olarak fotoğrafın işlenmesi gibi fotoğrafı etkileyen unsurları iyi bilmek gerekir. Çünkü her geçen gün mobil fotoğrafçılığın önemi giderek artıyor' şeklinde konuştu.

'Bilime, sanata ve eğitime katkı sağlanıyor'

Nazilli Fotoğraf Sanatı Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Refik Karacaoğlu, derneklerinin kurulduğu günden bu yana bilime, sanata ve eğitime katkı sağlamak amacıyla projeler ürettiğini ve proje işbirlikleri ile fotoğraf sanatını sevdirmeye çalıştıklarını ifade etti. 2026 yılında yeni projelerle sosyal ve kültürel faaliyetlerini sanatla buluşturmak için işbirliği protokolleri yaparak fotoğraf sanatını sevdirmeyi amaçladıklarını da ifade eden Başkan Karacaoğlu, üyelerine ve katılımcılara teşekkür ederek derneğin her zamankinden daha fazla ve etkin şekilde sanatsal faaliyetlerini yürütmeye devam edeceğini belirtti. Etkinliğe katılan Aydın Fotoğraf Sanatı Derneği (AYFOD) Üyesi Dilşat Erdoğmuş ve ortaokul öğrencisi Lale Kaymak, yaptıkları konuşmada cep telefonu kameralarını etkin şekilde kullanmayı öğrenmenin gerekliliğini ifade ettiler.

Yaklaşık 19 yıllık köklü bir geçmişe ve 18 farklı patente sahip olan Karya Farma HBX Ar-Ge, bu yeni projeyle incir ve zeytini sadece birer gıda ürünü olmaktan çıkarıp, stratejik biyolojik varlıklar olarak ele almayı hedefliyor. Kurulacak akademi, bu meyvelerin hücresel düzeyden ekosisteme kadar olan tüm etkilerini en ince ayrıntısına kadar inceleyecek.

Şifa kaynakları mercek altında

HBX Ar-Ge kurucusu Hakan Başlık, projenin vizyonuna dair yaptığı açıklamada, incir ve zeytinin tarih boyunca sağlığın ve bilgeliğin sembolü olduğuna dikkat çekerek şunları söyledi:

"İncir ve zeytin, insanlık tarihinin ortak mirasıdır. Akademimiz, bu meyvelerin içerdiği polifenoller, antioksidanlar ve esansiyel yağ asitleri gibi biyolojik aktif bileşenlerin insan sağlığı üzerindeki çok yönlü etkilerini kanıt temelli yöntemlerle araştıracak. Amacımız, kadim referansları günümüz bilimsel verileriyle birleştirerek bölgenin katma değerini artırmaktır."

Aydın ekonomisine akademik katkı

Bu akademik merkez, Aydın’ın tarımsal zenginliğini bilimsel bir prestije dönüştürmeyi amaçlıyor. Özellikle son yıllarda önemi artan doğal bileşenlerin; sağlık, çevre ve hayvancılık alanlarında nasıl daha etkin kullanılabileceği akademinin öncelikli araştırma konuları arasında yer alacak.

Karya Farma HBX Ar-Ge’nin bu girişimi, Aydın’ın yerel değerlerini küresel bilim dünyasında daha üst sıralara taşımak adına atılmış stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor.

Ziyaret boyunca alanında uzman eğitimciler, oyun gruplarının çalışma prensiplerini öğrencilere uygulamalı olarak anlattı. Öğrenciler hem keyifli vakit geçirdi hem de bilimin günlük yaşamla olan bağını yakından deneyimledi.

5G B1-B2-B3 Paketi Nedir, Ne Anlama Geliyor?

B1-B2-B3 Paketlerinin Özellikleri

• Her paket, 1x80 MHz bant genişliği sunan frekans bloklarını temsil ediyor.

• B1 paketi: 3660–3740 MHz aralığında, Turkcell’e tahsis edildi.

• B2 paketi: 3460–3540 MHz aralığında, Türk Telekom’a tahsis edildi.

• B3 paketi: 3580–3660 MHz aralığında, Vodafone’a tahsis edildi.

Toplamda 240 MHz’lik bant genişliği operatörler arasında paylaştırılmış oldu. Bu paketler, 5G’nin yüksek veri hızı ve düşük gecikme avantajlarını kullanıcılara ulaştıracak kritik frekansları içeriyor.

Finansal Bilgi

• B1 paketi için Turkcell 214 milyon dolar,

• B2 paketi için Türk Telekom 209 milyon dolar,

• B3 paketi için Vodafone 201 milyon dolar teklif verdi.
  Toplamda 624 milyon dolarlık yatırım, 3.5 GHz bandının stratejik değerini ortaya koyuyor.

Bu paketler sayesinde Türkiye’de 5G altyapısı, yoğun kullanıcı trafiğini destekleyebilecek ve yüksek veri hızlarına olanak tanıyacak şekilde güçlendirilecek.

Soru ve olası cevaplar (diğer kaynaklarda belirtilenler):

• A: Yüzde 65

• B: Yüzde 75

• C: Yüzde 85

• D: Yüzde 95

Bu akademik araştırmaların ve ilgili sektör çalışmalarının çoğunluğu, bir otomobilin ömrünün ortalama olarak yaklaşık Yüzde 95'ini (D şıkkı) park hâlinde geçirdiğini göstermektedir. Bu oran, otomobilin sadece yaklaşık %5'lik bir süre boyunca aktif olarak kullanıldığı anlamına gelir.

Doğru Cevap: Yüzde 95

"Dünyada ilk kez bir ülke 2 adet roverı birbiriyle haberleşecek şekilde aya gönderiyor"

Keşif aracından bahseden Orta Doğu Teknik Üniversitesi rektörü Prof. Dr. Ahmet Yozgatlıgil, "Türkiye son yıllarda milli uzay programı kapsamında birçok hedefi kararlıkla ilerliyor. Bu hedefler arasında insanlı ilk uzay görevini gerçekleştirdi. Türkiye ve 2 astronotumuz ve yer çekimsiz ortamda araştırmalar yaptı. Biz de Orta Doğu Teknik Üniversitesi olarak bilim sayfamızın hedefleri kapsamında Çin uzay ajansıyla işbirliği kapsamında bir projenin içerisindeyiz. Bu 2029 yılında Çin’in 2 adet yüzey aracını Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nin öğrencileri ve öğretim üyeleri gerçekleştirecek. Bu yapay zekayı birbirlerini destekleyen birbiriyle haberleşen bir ayın en zorlu pozisyonunda şartlarında görev yapacak. Yani ayın güney kutbunda eksi 160 dereceyle artı 80 derece arasında görev yapacak yüzeyde veri toplayacak. Yüzeyin haritasını çıkaracak bir sistem, bir aslında robotlar sistemi bu dünyada ilk kez bir ülke 2 adet roverı birbiriyle haberleşecek şekilde aya gönderiyor. Biz de 50’ye yakın öğretim üyesi ve öğrencimizle bu projenin içinde yer alıyoruz. Bu projedeki geliştirecek tabii ki robot tamamen bizim öğretim üyelerimiz tarafından tasarlandı ve bu yapay zeka destekli bir sistem. Birbiriyle haberleşen ve bu misyonun tamamen çok kritik bir parçası. Uluslararası bir yarışmayla seçildi. Orta Doğu Teknik Üniversitesi bu yarışmayı kazanarak bunun tasarımı hak kazandı. Buradaki işte gördüğünüz tekerlekleri olsun sensörler olsun. Bunlar tamamen bizim tarafımızdan Yerli olarak tasarlanıyor. Yüzde 80’nin üzerinde yerlilik oranı var" dedi.

"Ayın yüzeyine ayak basacak bir sistem bu"

Yozgatlıgil, "Aslında biliyorsunuz uzay teknolojileri her zaman dünyadaki yaşamını destekler. Bu uzaya gönderildi. 2029 yılında doğrudan görüntüleri dünyaya aktaracak, o bölgenin yani daha önce çok az keşfedilmiş bu bölgenin haritasını kameralarıyla çıkaracak. Bu da ileride o bölgelerdeki minerallerin işte su kaynaklarını keşfi noktasında da çok önemli. Veriyi dünyaya gönderecek tabii bunun yanında bu robotlar bu ekstreim. Yani en zor şartlarda görev yaptığı için dünyada da işte yine zorlu coğrafyalarda afet şartlarında görev yapabilecek. Oralardan görüntüler aktarabilecek. Arama kurtarma çalışmalarında ya da savunma sanayimiz de fayda sağlayacak. Ayın yüzeyine ayak basacak bir sistem bu. Ayın yüzeyine Türkiye’nin imzasını atacağız. Türkiye kendi uzay aracını da aya gönderecek. Bizde üniversite olarak burada önceden hazırlık yapıyoruz" diye konuştu.

Zöhre Alagöz - Ozan Erturan

İran’ın Kaç Tane Savaş Uçağı Var? Hava Gücü Gündemde!

İran’ın Savaş Uçağı Sayısı Kaç?

Son veriler ışığında İran'ın hava filosu:

• Toplam savaş uçağı sayısı: 188 adet

• Saldırı helikopteri: 13 adet

• Aktif askeri personel: 610.000 kişi

• Savunma bütçesi: 15,45 milyar dolar

Bu uçaklar, farklı ülke menşelerine ait eski ve çeşitli modellerden oluşuyor. İran’ın hava filosu modernizasyon konusunda bazı kısıtlamalar yaşasa da, bakım-onarım ve yerli üretimle gücünü korumaya çalışıyor.

İran Hava Kuvvetleri’nde Öne Çıkan Savaş Uçağı Modelleri

İran'ın elindeki savaş uçakları, farklı dönemlerden kalan ve bazıları yıllardır aktif kullanımda olan sistemlerden oluşuyor:

• F-14 Tomcat (ABD): Yaklaşık 24 adet

• MiG-29 (Rusya): Yaklaşık 30 adet

• F-4 Phantom II (ABD): 40’tan fazla

• F-5 Tiger II (ABD): Yaklaşık 60 adet

• Sukhoi Su-24 (Rusya): 20'den fazla

• Mirage F1 (Fransa): Sayısı net değil, Irak’tan transfer edilmiş modeller

Bunlara ek olarak İran, yerli üretim jet prototipleri (Kowsar, Saeqeh gibi) ile filosunu desteklemeye çalışıyor.

İran’ın Hava Gücüne Etki Eden Unsurlar

İran’ın hava gücü sayısal olarak güçlü görünse de, modernizasyon eksikliği, parça tedariki sorunu ve elektronik harp sistemleri yetersizliği nedeniyle sınırlı etki alanına sahip. Ancak İran, hava savunmasını sadece savaş uçaklarına değil, karadan havaya füze sistemlerine ve insansız hava araçlarına da dayandırıyor.

Karşılaştırma: İsrail’in Hava Gücü

İsrail ise hava kuvvetlerinde teknoloji üstünlüğüyle dikkat çekiyor:

• Toplam savaş uçağı: 240 adet

• Saldırı helikopteri: 48 adet

• Modern jetler: F-35I Adir (beşinci nesil), F-16I Sufa, F-15I Ra’am

• Savunma bütçesi: 30,5 milyar dolar

İsrail, hava kuvvetlerinde ABD yapımı en yeni jetleri kullanırken, Demir Kubbe, Arrow, David’s Sling gibi sistemlerle hava savunmasını da entegre bir yapıya dönüştürmüş durumda.

Savaş Uçakları Sayısı Kadar Teknoloji de Önemli

İran savaş uçağı sayısı bakımından güçlü bir sayıya sahip görünse de, teknolojik üstünlük, radar sistemleri, elektronik harp kapasitesi ve hava savunma altyapısı açısından İsrail'in ciddi bir avantajı bulunuyor.

Sayısal üstünlük, hava muharebesinde tek başına yeterli değil. Modernizasyon seviyesi, pilot eğitimi, teknik altyapı ve anlık koordinasyon kapasitesi de savaştaki sonucu belirleyen temel faktörler arasında yer alıyor.

İsrail’in Hava Üstünlüğü, İran’ın Savaş Uçakları Modernizasyonu ve Hava Savunma Sistemleri Karşılaştırması

İsrail’in Hava Üstünlüğü Neden Daha Etkili?

İsrail’in hava üstünlüğü, teknolojik, stratejik ve operasyonel faktörlerin birleşimiyle bölgedeki rakiplerine, özellikle İran’a karşı belirgin bir avantaj sağlıyor. İşte bu üstünlüğün temel nedenleri:

• İleri Teknoloji ve Modern Filo: İsrail Hava Kuvvetleri (IAF), ABD yapımı F-35 Adir (stealth özellikli beşinci nesil savaş uçakları), F-15E Strike Eagle ve F-16 Fighting Falcon gibi gelişmiş uçaklarla donatılmıştır. F-35’ler, radarlardan kaçma yeteneği ve gelişmiş sensörleriyle İsrail’e hava operasyonlarında büyük bir avantaj sağlıyor.
  
  • Örnek: İsrail, F-35’leri kendi ihtiyaçlarına göre özelleştirerek uzun mesafeli operasyonlar için performansını artırmıştır.
• Eğitim ve Deneyim: İsrail pilotları, yoğun ve sıkı bir eğitim sürecinden geçer. IAF, tarihsel olarak 1967 Altı Gün Savaşı ve 1982 Bekaa Vadisi operasyonu gibi çatışmalarda üstün performans göstermiştir. Örneğin, 1982’de Suriye’ye ait 80’den fazla savaş uçağını tek bir kayıp vermeden düşürmüştür.
• Elektronik Harp ve İstihbarat: İsrail, elektronik harp (EW) ve istihbarat, gözetleme ve keşif (ISR) yeteneklerinde liderdir. Siber saldırılar, İHA’lar ve gelişmiş radar sistemleriyle düşman hava savunma sistemlerini etkisiz hale getirebilir. Örneğin, 2024 Ekim’inde İran’a yönelik saldırılarda siber saldırılarla hava savunma ağlarını kör ettiği belirtilmiştir.
• Stratejik Derinlik ve Müttefik Desteği: İsrail, ABD ile yakın ittifakı sayesinde mali ve teknolojik destek alır. Yıllık 3 milyar dolarlık ABD yardımı, modern silah alımlarını finanse eder. Ayrıca, ABD, İngiltere, Fransa ve Ürdün gibi müttefikler, İran’ın 2024 Nisan ve Ekim’deki saldırılarında İsrail’in hava savunmasına destek sağlamıştır.
  
• Operasyonel Esneklik: İsrail, uzun mesafeli operasyonlar için tanker uçakları olmadan bile Irak ve Suriye hava sahalarını kullanarak İran’a ulaşabilir. 2024 Ekim’inde, yaklaşık 1800 km mesafedeki İran hedeflerini vururken tanker uçaklarının Suriye hava sahasında kullanıldığı belirtilmiştir.
  
• Tarihsel Başarılar: İsrail, geçmişte Irak (1981) ve Suriye’de (2007) nükleer tesisleri hedef alan başarılı hava operasyonlarıyla hava üstünlüğünü kanıtlamıştır.

Sonuç: İsrail’in hava üstünlüğü, teknolojik üstünlük, eğitimli personel, müttefik desteği ve operasyonel deneyimle sağlanıyor. İran’ın sınırlı ve eskiyen hava filosuna karşı, İsrail’in F-35’leri ve elektronik harp yetenekleri belirgin bir avantaj sunuyor.

İran Savaş Uçaklarını Nasıl Modernize Ediyor?

İran, yıllardır süren uluslararası yaptırımlar nedeniyle modern savaş uçakları edinmekte zorlanıyor. Ancak, hava kuvvetlerini güçlendirmek için çeşitli stratejiler izliyor:

• Eski Filoyu Yenileme: İran’ın hava kuvvetleri, 1979 İslam Devrimi öncesinden kalma F-14 Tomcat, F-4 Phantom, F-5 ve Irak’tan ele geçirilen MiG-29’lardan oluşuyor. Bu uçaklar, yedek parça eksikliği nedeniyle zorlukla bakım yapılıyor. İran, bu uçakları modernize etmek için:
  • Tersine mühendislik: F-14’ler için yedek parçalar yerel olarak üretiliyor veya karaborsadan temin ediliyor.
  • Yerli sistemler: Uçaklara yerli aviyonik sistemler ve silahlar entegre ediliyor. Örneğin, F-14’lere yerli füzeler ve radar sistemleri ekleniyor.
• Yeni Uçak Alımları: İran, yaptırımların gevşetilmesiyle modern uçaklar edinmeye çalışıyor:
  • Sukhoi Su-35: İran, Rusya’dan Su-35 savaş uçakları almak için anlaşma yaptı. Ancak, pilot eğitimi ve entegrasyon süreçleri nedeniyle bu uçakların tam operasyonel hale gelmesi yıllar alabilir.
  • MiG-29M ve diğer Rus uçakları: 2015’ten itibaren Rusya’dan sınırlı sayıda MiG-29M alındı, ancak bu uçakların etkisi sınırlı.
• Yerli Üretim: İran, kendi savaş uçağı üretimine yatırım yapıyor:
  • HESA Azarakhsh ve Saeqeh: F-5 tabanlı yerli jetler geliştirildi, ancak bunlar modern beşinci nesil uçaklarla rekabet edemiyor.
  • Kowsar: 2018’de tanıtılan Kowsar, F-5’in modernize edilmiş bir versiyonu olarak pazarlandı, ancak teknolojik olarak sınırlı.
• İHA ve Füze Odaklı Strateji: İran, savaş uçaklarındaki eksikliğini telafi etmek için balistik füzeler ve insansız hava araçlarına (İHA) odaklanıyor. Örneğin, Shahed-136 kamikaze dronları ve Sejil, Kheibar gibi füzeler, İran’ın asimetrik harp kapasitesini artırıyor.

Zorluklar:

• Yaptırımlar, modern uçak ve parça teminini zorlaştırıyor.
• Pilot eğitimi, modern uçakları etkin kullanmak için yetersiz.
• İran’ın hava filosu, İsrail’in F-35’leri gibi stealth teknolojilerine karşı rekabet edemiyor.

Sonuç: İran, eski uçaklarını modernize etmeye ve sınırlı sayıda yeni uçak almaya çalışsa da, teknolojik ve lojistik kısıtlamalar nedeniyle İsrail’in hava filosuyla rekabet etmesi zor. İHA ve füze programları, İran’ın hava gücünü destekleyen asimetrik bir strateji olarak öne çıkıyor.

İki Ülkenin Hava Savunma Sistemleri Nasıl Karşılaşır?

İsrail ve İran’ın hava savunma sistemleri, teknolojik yetkinlik, entegrasyon ve operasyonel etkinlik açısından büyük farklılıklar gösteriyor. Aşağıda, iki ülkenin sistemlerinin karşılaştırması ve olası bir karşılaşma senaryosu ele alınıyor:

İsrail’in Hava Savunma Sistemleri

• Çok Katmanlı Sistem: İsrail, ABD ile birlikte geliştirdiği çok katmanlı bir hava savunma ağına sahip:
  • Arrow-2 ve Arrow-3: Balistik füzeleri atmosfer içinde (Arrow-2) ve dışında (Arrow-3) engellemek için tasarlandı. Arrow-3, uzayda füzeleri imha edebiliyor.
  • David’s Sling: Orta menzilli balistik ve seyir füzelerine karşı etkili.
  • Iron Dome: Kısa menzilli roketler ve havan toplarına karşı yüksek başarı oranı (%90’ın üzerinde) sunuyor.
• Entegrasyon ve Müttefik Desteği: İsrail’in sistemleri, ABD, İngiltere, Fransa ve Ürdün’ün radar ve füze savunma sistemleriyle entegre çalışabiliyor. Örneğin, 2024 Nisan’ında İran’ın 300’den fazla füze ve İHA’sını bu koalisyonla durdurdu.
• Elektronik Harp: İsrail, düşman radarlarını karıştırmak ve siber saldırılarla hava savunma sistemlerini devre dışı bırakmak için gelişmiş EW yeteneklerine sahip.
• Etkili Performans: İran’ın 2024 Nisan ve Ekim saldırılarında, İsrail’in hava savunma sistemleri neredeyse tüm tehditleri (%99) etkisiz hale getirdi.

İran’ın Hava Savunma Sistemleri

• S-300 ve Yerli Sistemler: İran, 2016’da Rusya’dan aldığı S-300PMU-2 sistemlerine güveniyor. Ayrıca, yerli Bavar-373, Sayyad ve Raad sistemleri geliştiriyor. Bavar-373, S-300’e benzer yetenekler sunduğu iddia edilse de, bağımsız testlerle doğrulanmadı.
• Zayıf Noktalar:
  • Eski Teknoloji: S-300’ler, 1997 modelidir ve modern stealth uçaklara (örneğin, F-35) karşı sınırlı etkinlik gösterir.
  • İsrail Saldırıları: 2024 Nisan ve Ekim’deki İsrail saldırıları, İran’ın S-300 sistemlerini büyük ölçüde imha etti. Örneğin, Tahran’daki İmam Humeyni Havalimanı’ndaki bir S-300 radarı vuruldu.
  • Yetersiz Entegrasyon: İran’ın hava savunma ağı, İsrail’in entegre sistemine kıyasla daha az koordineli.
• Asimetrik Yaklaşım: İran, hava savunmasını desteklemek için İHA’lar ve balistik füzeler kullanıyor. Örneğin, Dezful radarı ve 9th Dey sistemi, çoklu hedefleri izleyebilir, ancak modern elektronik karşı önlemlere karşı savunmasızdır.

Karşılaşma Senaryosu

• İsrail’in Avantajları:
  • İsrail’in F-35’leri, İran’ın S-300 ve Bavar-373 sistemlerinin radarlarından kaçabilir. 2024 Ekim’indeki saldırılarda, İsrail uçaklarının İran hava sahasına girdiği ve tespit edilmeden hedefleri vurduğu rapor edildi.
  • Elektronik harp ve siber saldırılar, İran’ın radarlarını etkisiz hale getirebilir.
  • İsrail’in çok katmanlı savunması, İran’ın balistik füzelerini ve İHA’larını büyük ölçüde durdurabilir. 2024 Nisan’ında, İran’ın 300’den fazla füze ve İHA’sından sadece birkaçı hedefe ulaştı.
• İran’ın Avantajları:
  • İran, büyük bir coğrafyaya yayılmış hedefleri koruyor, bu da İsrail’in tüm tehditleri aynı anda vurmasını zorlaştırabilir.
  • Asimetrik tehditler (örneğin, Hezbollah’ın 150.000 roket ve füze stoğu) İsrail’in savunmasını zorlayabilir, ancak bu tehditler de genellikle Iron Dome tarafından engelleniyor.
• Olası Sonuç: İsrail’in teknolojik üstünlüğü ve müttefik desteği, İran’ın hava savunma sistemlerine karşı açık bir avantaj sağlıyor. İran’ın S-300’lerinin kaybı, hava savunmasını daha da zayıflatmış durumda. Ancak, İran’ın İHA ve füze kapasitesi, İsrail’e karşı asimetrik bir tehdit oluşturabilir, özellikle erken uyarı sistemleri devre dışı bırakılmazsa.

• İsrail’in Hava Üstünlüğü: Gelişmiş uçaklar, pilot eğitimi, elektronik harp ve müttefik desteği, İsrail’i bölgenin en güçlü hava kuvveti yapıyor. İran’ın eskiyen filosu ve sınırlı teknolojisiyle rekabet etmesi zor.
• İran’ın Modernizasyon Çabaları: İran, Su-35 alımları ve yerli üretimle filosunu güçlendirmeye çalışıyor, ancak yaptırımlar ve teknolojik gerilik nedeniyle bu süreç yavaş ilerliyor. İHA ve füzeler, İran’ın ana gücü.
• Hava Savunma Karşılaştırması: İsrail’in çok katmanlı, entegre ve müttefik destekli sistemi, İran’ın S-300 ve Bavar-373 gibi sistemlerine karşı üstün. İran’ın savunması, İsrail’in stealth uçakları ve siber yetenekleri karşısında savunmasız.

18. yüzyılda yaşayan İngiliz kimyager James Price, civayı altına çevirdiğini iddia etmişti. Bu çarpıcı açıklaması bilim dünyasında büyük yankı uyandırırken, iddiasının doğruluğunu kanıtlaması için yoğun baskıya maruz kaldı.

ATV ekranlarında yayınlanan Kim Milyoner Olmak İster yarışmasının son bölümünde gündeme gelen bu olayda, Price’ın deneyini yetkin kişiler önünde tekrarlaması istendi. Ancak deneyin sonucunda yaşananlar beklenmedik oldu.

Yarışmada sorulan sorunun cevabı, Price’ın baskı altında kalınca siyanür içerek intihar ettiğiydi.

James Price, 1752-1783 yılları arasında yaşamış ve bilim tarihine bu dramatik olayıyla geçmişti. Altına dönüşüm iddiası bilim çevrelerince kabul görmezken, yaşadığı psikolojik baskı hayatına son vermesine neden oldu.

Kısa Ölçekte Bazı Sayılar:

• 1 milyon: 10⁶

• 1 milyar: 10⁹

• 1 trilyon: 10¹²

• 1 katrilyon: 10¹⁵

• 1 kentilyon: 10¹⁸

• 1 seksilyon: 10²¹

• 1 septilyon: 10²⁴

Uzun Ölçek (Long Scale) – Eski Avrupa sistemi (bazı ülkelerde hâlâ geçerli)

• 1 septilyon = 10⁴²

• Yani 1 rakamının ardından 42 sıfır gelir.

• Yazılışı:
  1.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000
  (Toplamda 43 hane)

Türkiye’de ve çoğu ülkede kısa ölçek sistemi kullanıldığı için:

Septilyon = 10²⁴ = 1 rakamı + 24 sıfır

25 basamaklı dev bir sayıdır.

Septilyon Ne Kadar Büyüktür?

Bir karşılaştırma yapalım:

• Dünya nüfusu ≈ 8 milyar → Bu sadece 10⁹

• Dünya’daki kum taneleri tahmini ≈ 10²³

• Septilyon (10²⁴), yeryüzündeki tüm kum tanelerinden bile fazla bir niceliği ifade eder.

Mamutların yok oluşunda insan faktörü de önemli bir rol oynamıştır. Avcılar, mamutları avlayarak popülasyonlarını hızla azaltmışlardır. Bu durum, mamutların hayatta kalma şansını daha da zorlaştırmıştır.

Sonuç olarak, son mamutların yok oluşu, iklim değişikliği ve insan avcılığı gibi karmaşık etmenlerin bir sonucudur. Bu süreç, mamutların binlerce yıl süren varlıklarının sona ermesine neden olmuştur.

Tanıtım afişi hazırlamak isteyen tasarımcılar yapay zeka destekli uygulamalar sayesinde girdikleri komutlar doğrultusunda diledikleri görsel ürünleri tek tuşla hazır hale getirebiliyor. Bir sanatçı, hazırlamak istediği şarkıyı çok kısa sürede üretebiliyor; bir dava dosyası, yapay zeka destekli avukatlık uygulamasıyla anında çözüme kavuşabiliyor. Sadece bu alanlarla sınırlı olmayan uygulamalar sağlık, eğitim, finans, ticaret, ulaşım ve lojistik başta olmak üzere çeşitli sektörlerde yaygın bir şekilde kullanılıyor.

Akıllı telefonlardaki sesli yanıt asistanları, otonom sürüş sistemleri, akıllı yollar ve araç içi uygulamalar, çevrim içi alışveriş sitelerindeki algoritmalar, tıbbi görüntüleme alanında manyetik rezonans (MR) veya röntgen gibi görüntülerinin analizleri, yapay zeka destekli gerçekleştiriliyor.

"Artık birincil kullanıcıya doğru ilerleyen bir yapı söz konusu"

Yapay zekanın geleceği hakkında soruları yanıtlayan Marmara Üniversitesi (MÜ) İletişim Fakültesi Görsel İletişim Tasarımı Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık, makine öğrenmesi, derin öğrenme ve dil işleme modellerinin bileşkesinden oluşan yapay zeka sisteminin, Türkiye'de ve dünyada giderek yaygın bir hal almaya başladığını söyledi.

Yapay zekanın Türkiye açısından son derece önemli bir noktaya doğru evrilmeye başladığını belirten Prof. Kırık şunları söyledi:

"Birçok iş koluna, alana yayılmaya başladığını ifade edebiliriz. Başta medya ve eğitimde yapay zekanın çok ciddi manada kullanıldığını görüyoruz. Gerek uygulamalar aracılığıyla gerekse de yapay zeka sohbet robotları aracılığıyla artık birincil kullanıcıya doğru ilerleyen bir yapı söz konusu."

Kullanıcıların son dönemde çok daha kolay şekilde yapay zeka destekli uygulamalara ulaşma imkanına eriştiğine işaret eden Kırık, bu uygulamaların eğitim alanında başvurulan temel kaynak haline geldiğine değindi.

Prof. Dr. Kırık, bu sistemlerden alınan bilgilerin teyit ve mukayeseye muhtaç olduğuna, bu tarz bilgilerin kullanıcıların yanlış yönlendirilmesine sebebiyet verebileceğine dikkati çekerek, öğrencilerin ödevlerini ve tezlerini yapay zeka uygulamaları üzerinden hazırlayabildiklerini dile getirdi.

Buradan alınan bilgilerin kıyas yapılmadan ve mukayese edilmeden bilimsel kaynaklara eklenmesi, referans gösterilmeksizin çalışmalarda kullanılmasının ciddi problemlere mahal verebildiğinin altını çizen Kırık, "Çünkü yapay zeka her zaman doğru cevabı verecek diye bir kaide yok. Unutmamamız gereken en temel nokta, var olan parametrelerin, verilerin, girdilerin sisteme eklemlenmesi ve daha sonra sorulan sorular üzerine bunların analizi esasına dayanarak cevapların sunulması söz konusu oluyor. İşte burada yanıltıcı bilginin sunulması, ciddi problemlerin ortaya çıkmasına sebebiyet verebiliyor." diye konuştu.

YAPAY ZEKA İŞSİZLİK VE İSTİHDAM SORUNUNA YOL AÇAR MI

Prof. Dr. Kırık, İngiltere'de yapılan bir araştırmada, doktorların teşhis koyamadığı bir hastaya yapay zeka aracılığıyla teşhis koyulduğunu aktararak, Rusya'da yapılan bir çalışmada ise bu ülke menşeili bir yapay zeka sohbet robotunun tıpta yeterlilik sınavından yüzde 83'lük dereceyle geçtiğini, bu nedenle tıp dünyasında yapay zekanın faydalı olup olmayacağı konusunda farkı görüşlerin olduğunu söyledi.

Medya ve eğlence sektöründe de yapay zekanın kullanıldığını, uygulamalar aracılığıyla müzik bestelendiğini ve senaryo hazırlandığını aktaran Kırık, şöyle devam etti:

"Bu durum bir işsizlik ve istihdam sorununu beraberinde getirebilir. Çünkü belki birçok insanın yapacağı işi sadece tek bir yapay zeka uygulaması üzerinden gerçekleştirmesinin söz konusu olduğunu ifade etmemiz gerekiyor. Telif davalarının artık medya aracılığıyla açılmaya başladığını da görüyoruz. Özellikle dünyanın en büyük yayın kuruluşları, yapay zeka sohbet robotlarına ciddi telif davaları açmaya başladılar. İzinsiz kullanmaları sebebiyle bu makalelerin tespiti söz konusu oldu. Bundan sonraki süreçte, burada medya aracılığıyla var olan bilgilerin, içeriklerin yayılması söz konusu olduğu için ilgili yapay zeka sohbet robotlarına telif davaları açılmaya başlandı. Bu da gelecekte hukuki sorunlarla karşı karşıya kalmamızı sebebiyet verebilir. Avrupa Birliği (AB) Parlamentosu bu alanda çalışmalarını sıklaştırmıştı. 2025 yılından itibaren yürürlüğe girecek yapay zeka yasasını çıkarttı. Belki önümüzdeki günlerde Türkiye açısından da bu tarz yasaların çıkması kuvvetle muhtemel olabilir."

Prof. Ali Murat Kırık, yapay zekayı bir bebeğe benzeterek, gelecek yıllarda yapay büyüyeceğini, gelişeceğini ve yetişkin bir insanın sahip olduğu bütün özellikleri kendi bünyesine dahil edebileceğini anlattı.

Türkiye'de yapay zekaya yatırımlar hızla artıyor

Türkiye'nin yapay zeka konusunda geri kalır bir ülke olmadığına işaret eden Kırık, gerek devlet kurumları aracılığıyla gerekse de özel sektör girişimleriyle yapay zekaya olan yatırımların giderek artmaya başladığını, bu konuda Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunun (TÜBİTAK) başı çektiğini ifade etti.

Prof. Dr. Kırık, Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) gelecekte somut adımlar atabileceğini, yeni yapay zeka programlarının, lisans ve lisans üstü programların açılacağını, bütün eğitim programlarına yapay zekanın entegre edilip buna uygun bir eğitim sisteminin yer alacağını dile getirdi.

Türkiye'deki yapay zeka sohbet robotlarına dair çalışmaların da tüm hızıyla devam ettiğini belirten Kırık, şunları kaydetti:

"ASELSAN ile HAVELSAN'ın bu alanda çalışmalarına şahit oluyoruz. Bununla birlikte özel sektörde Baykar'ın yerli ve milli sohbet robotunu geliştirmesi, bunu yaygınlaştıracak olmasının da ciddi bir avantaj olarak karşımıza çıkacağını ifade edebiliriz. Bunun sebebi şudur: Yerli ve milli teknolojilerin olması, doğru bilgiye ulaşabilme konusunda ciddi bir avantaj sağlayabilir. Çünkü bildiğiniz üzere dezenformasyon, çağımızın en büyük sorunlarından bir tanesi. Bazen bu tarz sohbet robotlarının yanlı ve taraflı cevaplar verebildiğini görüyoruz, bilgi saklayabildiğine de şahit oluyoruz. Geçmişte nasıl arama motorlarını kullanıyorsak, bugün de yapay zeka sohbet robotlarını kullanmaya başlayacağız. Orada en azından kıyas ve mukayese yapabilme şansımız söz konusuyken artık sadece soruları oraya sorarak cevapları oradan almaya başlayacağız. O yüzden yerli ve milli yapay zeka sohbet robotlarının, uygulamalarının gelişim göstermesi oldukça önemlidir. Türkiye'de tabii ki TÜBİTAK'ın başını çektiği ve Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi'nin de bu alanda yapacağı çalışmalar, Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığının aynı şekilde geliştirdiği yapay zeka zirvelerinin çok önemli olduğunu düşünüyorum."

Son dönemde hızla gelişen yapay zeka uygulamalarının seçimlere müdahale ve etkileme girişimlerini kolaylaştırdığını savunan Wray, bu konuda gerekli tedbirleri almak üzere çalıştıklarını vurguladı.

Wray, "ABD geçmişte yabancı (ülkelerden kaynaklı) zararlı etkileme girişimleriyle karşılaştı ancak bu seçim yılında ABD, yeni teknolojiler sayesinde daha hızlı dönüşen, daha fazla sayıda düşmanlıkla yüzleşecek. Burada yapay zeka, yabancı düşmanların zararlı etkileme girişimlerini daha fazla oranda ve daha basitçe yapabilmelerini sağlıyor." şeklinde konuştu.

FBI Direktörü, yeni teknolojilerle geliştirilen bu tür etkileme girişimlerinin eskiye göre daha örtük olduğunu, tespit edilmesinin eskiye göre daha zor olduğunu ifade etti.

Wray, kendilerinin de aynı seviyede uzmanlıkla bu tür zararlı teknolojik girişimleri ve uygulamaları takip edip kamuoyunu uyaracakları mesajını verdi.

ABD'de, 2016'da Donald Trump'ın kazandığı seçimlere Rusya'nın dolaylı yollardan ve sosyal medya araçlarını kullanarak etkileme girişiminde bulunduğu iddia edilmiş ve Kongrede soruşturma açılmıştı.

DÜŞÜNEREK BİLGİSAYAR FARESİNİ OYNATTI

Yeni bir gelişmeyle birlikte Musk, Twitter üzerinden katıldığı bir Space programında daha detaylı bilgi verdi. Musk, Neuralink çipi takılan ilk insanın düşünerek bilgisayar faresini ekranda oynatabildiğini ifade etti. Bu açıklama, beyin-bilgisayar arayüzü teknolojisinin geleceği hakkında heyecan uyandırdı.

Neuralink'in insan deneylerine başlaması için gerekli olan onayı geçtiğimiz yıl FDA'dan alındığı belirtiliyor. Bu onayla birlikte, şirketin beyin çipinin insanlarda denenmesi için önemli bir adım atılmış oldu. Daha önce yapılan testlerde, çiplerin beyindeki sinyalleri başarıyla yorumlayarak cihazlara aktarabildiği gözlemlenmişti.

Neuralink'in amacı, beyne yerleştirilen çipler sayesinde felç gibi nörolojik rahatsızlıkları tedavi etmek ve engelli kişilerin hayat kalitesini artırmak. Musk ve ekibi, bu teknolojinin insan sağlığı ve yaşam kalitesi üzerindeki olumlu etkilerini kanıtlamak adına çalışmalarını sürdürüyor.

İnsanları ve bilgisayarları birbirine bağlamak için ultra yüksek bant genişliğine sahip beyin-makine arayüzleri geliştirmek isteyen Neuralink, beyin bozukluklarını tedavi etmeye, insan beynini korumaya, geliştirmeye ve sonunda insanları yapay zeka ile birleştirmeye yardımcı olacak.

Elon Musk, X sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ilk kez bir insana Neuralink tarafından implant yapıldığını açıklamış ve sürecin iyi gittiğini söylemişti.

Siber saldırganların hedefi olabilir

Bilgisayar güvenliği uzmanı Roger Grimes, Nueralink çipinin ölümcül olabileceği konusunda uyardı.

Siber güvenlik uzmanı, geçmişte implant edilebilir tıbbi cihazların ve çiplerin çoğunun hacklenebilir olduğunun kanıtladığının altını çizdi.

Uzman, yapay zeka beyin çiplerinin nasıl hacklenebileceği ve bir siber suçlunun bu çipleri nasıl kullanacağını açıkladı.

Neuralink beyin çipleri en azından şimdilik internete bağlı değil. Çiplerin internete bağlanması, siber tehlike riskini önemli ölçüde artırabilir.

İkinci olarak, çiplerin hacklenmesi için siber suçluların Neuralink beyin çipinin hangi bilgisayar işletim sistemini kullandığını bilmesi gerekiyor.

Çip, geleneksel yazılımları kullanmadığı için, korsanlar tarafından ele geçirilme olasılığı azalıyor.

Üçüncü olarak, çipin hacklenmesi için muhtemelen fiziksel yakınlık gerekebilir. Şu anda, Musk'ın beyin çipinin yerleştirildiği ilk insanın kimliği gizli ve nerede olduğu bilinmiyor.

Ya Neuralink hacklenirse?

Zorluklara rağmen, insanlık geçmişte birçok tıbbi cihazın hacklendiğine şahit oldu. Neuralink'in beyin çipi de, uygun koşullar sağlandığında bilgisayar korsanlarının hedefi haline gelebilir.

Uzmanların en büyük endişelerinden biri, kullanıcının hayatının tehlikeye girmesi. Siber güvenlik uzmanı Grimes, geçmişteki saldırıların kullanıcılara zarar verdiği hatırlattı.

Tartışmaya rağmen SpaceX ve Tesla CEO'su Elon Musk, Neuralink için büyük hedeflere sahip ve şirketin obezite, otizm, depresyon ve şizofreni gibi durumları tedavi etmek için çip cihazlarının hızlı bir şekilde cerrahi olarak yerleştirilmesini kolaylaştıracağını söylüyor.

Türkiye'nin tek optik fiber ve sensör fiber preform üretim altyapısına ve optik fiber çekim kulesine sahip UNAM'da baş araştırmacılardan Dr. Mustafa Ordu, giyilebilir sağlık teknolojileri üzerine yürüttükleri projeye ilişkin açıklama yaptı.

UNAM'da yapılan araştırmalarda kullanılan piezoelektrik ve triboelektrik özellikli fiberlerin tek seferde kilometrelerce uzunluğa kadar üretilme kapasitesine sahip olduğunu anlatan Ordu, bu fiberlerin savunma sanayisinden sağlık sektörüne kadar farklı endüstrilerin ihtiyaçlarına uygun üretildiğini aktardı.

Laboratuvarlarında geliştirdikleri "elektrik üretebilen esnek fiberler" projesiyle giyilebilen teknolojiler konusunda araştırmalar yaptıklarını belirten Ordu, akıllı sensörleri fiberler ve iki boyutlu malzemelerle yaptıklarını söyledi.

Daha önce de fiber sensörlü ayakkabılar geliştirdiklerini dile getiren Ordu, bu sürede çalışmayı daha ileri götürdüklerini ve giyilebilir fiber sensör teknolojisi odaklı yerli ve milli ürünler için TÜBİTAK desteğiyle bir şirket kurduklarını aktardı.

Ordu, yeni çalışmalarında ise giyilebilir yeni bir sağlık teknolojisi ortaya koyduklarını belirterek, şu bilgileri verdi:

"Bu teknoloji, diğerine göre biraz daha ileri seviyede. Önceki teknolojimizde bir örgü fiber kullanarak bir sistem oluşturuyorduk, yeni teknolojimizde ise tek bir fiber üzerinden ölçüm yapabiliyoruz. Tek bir fiberle kalp atışı, kandaki sistolik-diastolik değerler, kardiyovasküler yaşlanma, damar elastisitesi ve nefes alışverişi gibi sağlık değerlerini aynı anda ölçebilen bir teknoloji geliştirdik."

KENDİ ELEKTRİĞİNİ KENDİ ÜRETİYOR

Giyilebilir özellikteki teknolojinin ağırlığının tek bir fiberden oluştuğu için bir gramdan daha az olduğunu bildiren Ordu, "Teknolojinin önemli bir özelliği de ilave güç gerektirmemesi. Nabza yerleştirilen tek bir fiber sayesinde sistem, bilek ya da basınç hareketleriyle kendi elektriğini üretebiliyor. Bu sinyal, kablolu veya kablosuz sistemler aracılığıyla bir bilgisayara ya da telefona iletilerek düzenli şekilde sağlık verilerinin takibi sağlanabiliyor" diye konuştu.

Sistemin, damar içine girilmeden dışarıdan ölçüm yapabildiğini ifade eden Ordu, "Hatta bir kıyafetin üzerinden bile algılama yapabiliyor. Örneğin bir bileklik olarak kullanıldığında direkt cilde temas etmesi gerekmiyor" dedi.

Ordu, teknolojinin hastanelerde kullanımının hedeflendiğini vurgulayarak, "Bu teknolojimizin, özellikle yoğun bakım üniteleri ve ileri cerrahi operasyonlar esnasında damar içine girmeden kesintisiz ölçüm yapma avantajı sunarak sağlık sektörüne önemli katkı verme potansiyeli bulunuyor" diye konuştu.

HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ İLE TESTLER YAPACAKLAR

Akıllı saat benzeri sağlık teknolojilerinin nabız gibi çeşitli ölçümünün optik sistemlerle yapıldığını ve ilave güç gerektirdiğini belirten Ordu, "Bizim teknolojimizin ilave güç gerektirmemesi bir yenilik. Bu bize büyük tasarruf sağlıyor. Gelecekte burada kullandığımız fiberler, bilek hareketleriyle sağlanan enerjiyle kendi kendini şarj edebilecek duruma gelecek. Biz, dünyada bu alanda yapılan çalışmalarla aynı noktadayız, geç kalmadık" dedi.

Dr. Mustafa Ordu, Hacettepe Üniversitesi ile bu alanda ortak çalışmalar yapmaya hazırlandıklarını ve sistemi test edeceklerini sözlerine ekledi.

Bajaria bu kararı, "Kullanıcılarımız film izlemeyi seviyorlar ve bu filmleri Netflix'te izlemek istiyorlar." diyerek savundu.

Bajaria, filmlerini sinemalarda da gösteren Amazon ve Apple'a atıfta bulunarak, bazı rakiplerinin bu yöntemi tercih ettiğini ama kendilerinin tek odağının dijital platformları olacağını ifade etti.