07.03.2016 tarihinde yayınlanan “Özlem Çerçioğlu'na sorum var!” başlıklı yazı[1] ile Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu’na sorular yöneltmiştim. Yazı, Aydınpost’ta 07.03.2016 günü, saat 08.00 da yayına girdi. Saat 11.14’de Özlem Çerçioğlu beni arayarak sorularıma çok sevindiğini ve yanıt vermek istediğini belirterek, saat 14.30 toplantı yapmayı önerdi. Bende davete icabet ederek, saat 14.30 da Aydın Büyükşehir Belediyesine gittim.
Özlem Çerçioğlu’nun odasında gerçekleşen ve 16.30’ a kadar süre toplantıya, Genel Sekreter Uğur Cebeci, Genel Sekreter Yardımcısı Ertuğrul Yamen, Başkan Vekili Evrim Karakoz, Zabıta Daire Başkanı Hakan Genç, ASKİ Alt Yapı Daire Başkanı Hakan Olgaç, Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanı Pınar Gülmez Ağırbaşoğlu, Deprem Risk Yönetimi ve Kentsel İyileştirme Daire Bakanı Aynur Filiz Hasanzade, 1. Hukuk Müşaviri Raşit Üstün katıldı.
Toplantıda öncelikle, Aydın Büyükşehir Belediyesi olarak Jeotermal santrallerinin çevreye etkileri ile ilgili olarak neler yapıldığı, ilgili daire başkanları tarafından açıklandı. Özlem Çerçioğlu’na ve ilgili Daire Başkanlarına sorularımı yönelttiğimde ilginç yanıtlar ve açıklamalar yapıldı. Sorduğum sorular ve yanıtlarını özetle aktarmaya çalışacağım;
“Aydın Büyükşehir Belediyesi’nin jeotermal santrallerin kurulması, açılması, denetlenmesinde yetkisi nedir?”
“5686 sayılı Jeotermal Kaynaklar ve Doğal Mineralli Sular Kanunu Uygulama Yönetmeliği'ne göre jeotermal kaynakların kullanımı, enerji santrallerinin kurulması, açılması ve işletilmesi ile ilgili tüm yetki il özel idarelerine ve büyükşehirlerde Valiliğe bağlı (YÍKOB) Yatırım izleme ve Koordinasyon Başkanlıklarına verilmiştir. Kurulan tesisler ile ilgili gaz ve hava kirliliği ölçümlerinin denetim yetkisi yasal olarak Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde bulunmaktadır.”
“Aydın Büyükşehir Belediyesi yasal anlamda denetim yetkisi yoksa da jeotermal tesislerin işlediği sıvı ve gaz atıkları doğaya bırakması nedeniyle ciddi bir çevre felaketine sessiz mi kalacak?”
“Aydın Büyükşehir Belediyesi her ne kadar, jeotermal kaynakların yönetimi konusunda yetkili olmasa da halk sağlığının korunması ve yerel ortak ihtiyaçların karşılanması sorumluluğundan destek alarak Aydın ili çevresini korumak amacıyla çalışmalarını hem hukuksal boyutta hem de yerinde yaptıkları denetimler ile aralıksız sürdürmektedir. Konunun her yönüyle takipçisi olduk, bundan sonrada olacağız.”
“Aydın Büyükşehir Belediyesi olarak, çevre ihlalleri ile ilgili olarak neler yapılıyor?”
“Büyükşehir Belediyesi, kurum, kuruluş, tüzel kişiler ve vatandaştan gelen tüm ihbar ve şikayetleri, Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı, Zabıta Dairesi Başkanlığı ve Deprem Risk Yönetimi Ve Kentsel İyileştirme Dairesi Başkanlığı personellerinden oluşturulan komisyon tarafından derhal değerlendirilir. Komisyona ulaşan tüm şikayetlerin yerinde incelenerek fotoğraflanır ve sonuçların tutanak altına alınarak, karşılaşılan olumsuzluklar izin, ruhsat ve denetim yetkisi bulunan Aydın Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı (YİKOB), Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne ve sulama kanalına deşarj varsa DSİ'ye bildirilir ve süreç takip edilir. 2015 yılı boyunca Aydın Büyükşehir Belediyesi tarafından farklı ilçelerde 11 noktada tespit yapılarak, olumsuzlukları YÎKOB, Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, DSİ ve Gıda Tarım ve Hayvancılık İl Müdürlüğü'ne bildirilmiş, ilgili kurumlar bu olumsuzluklar ile ilgili yetki ve sorumlulukları çerçevesinde tüm iş ve işlemleri yerine getirdiklerine dair Büyükşehir Belediyesine geri bildirim yapmıştır. Ancak sorumluluk dışında konu olması sebebiyle olumsuzluklar özelinde yürütülen işler ve alınan sonuçlar ile ilgili bilgi alınamadığı durumlarda olmuştur. Bundan sonra da Büyükşehir Belediyesi olarak, ulaşan tüm şikayetler aynı şekilde değerlendirmeye devam edilecektir.”
"Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Türkiye çapında 81 ilin su, hava, atık ve gürültü kirlilik durumunu ortaya koyduğu 2015 tarihli Türkiye Çevre Sorunları ve Öncelikleri Değerlendirme Raporu'na göre su kirliliğinde Ege Bölgesinde Aydın 1. sırada. Dahada ilginç olan ise yaz döneminde yapılan hava kirliliği ölçümlerinde Aydın’ın en kirli 2.il olması. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?”
“Yapılan ölçüm sonuçları maalesef Aydının ülkemizde hava kirliliğinin hem kış hem de yaz döneminde en yoğun yaşandığı illerden biri olduğunu göstermektedir. Ancak bu ölçümler sadece il merkezinde yapılmaktadır. İlçelerimizde oluşan kirlilik izlenememektedir. Büyükşehir Belediyesi tarafından 2016 yılında hava kirliliğinin tüm yönleriyle izlenecektir. Hava kirliliği, sağlık, trafik, planlama ve birçok hizmete yön vereceğinden Aydın Büyükşehir Belediyesi tarafından oluşturulacak seyyar ölçüm merkezleri ile bahar döneminden itibaren hava kirliliği izlemeye yönelik ölçümlere başlanacaktır. Ölçümlerin sadece kış döneminde değil, kalorifer ve sobaların yanma dönemleri dışında ve tüm şehir genelinde yapılarak, bu sayede ilimizde yaz-kış hava kirliliğine sebep olan etmenlerin belirlenerek, bunlara karşı önlemlerin alınması da sağlanacaktır.”
“Çok önemli bir açıklama bu ! Seyyar ölçüm merkezleri ile ne kastettiniz? Açıklayabilir misiniz?”
"Seyyar ölçüm merkezi ile kastedilen, laboratuvar şeklinde dizayn edilen üç adet araçtır. Uzman ekipler tarafından 7 gün 24 saat Aydın il sınırları içinde, gerek şikayet üzerine, gerekse re’sen çevre ile ilgili ihlaller incelenecek, uzman ekip tarafından numune alınarak, tahlil yapılacaktır. Sonuç olarak, Aydının hava, toprak ve su kirliliği doğrudan Aydın Büyükşehir Belediyesini ilgilendirmektedir.”
“Yani, Germencikte oturan bir vatandaşımız, gece 23.00 de bir jeotermal tesisten sıvı atıkların boşaltıldığını tespit ederse, doğrudan Aydın Büyükşehir Belediyesini arayabilecek mi? Bu oluşturulacak üç adet seyyar laboratuvar şeklinde dizayn edilen araç ve uzman ekiple olaya müdahale edilip, numune alınıp işlem yapılabilecek mi?”
“Germencik’te veya herhangi bir ilçemizde oturan bir vatandaşımız herhangi bir çevre ihlali tespit ettiğinde 444 40 09 numaralı telefonu 7 gün, 24 saat arayıp, bildirimde bulunabilir. En kısa sürede uzman ekiplerimiz ilgilenecektir.”
“Aydın Yılmazköy, Kocagür ve İmamköy'de bulunan J-700 numaralı jeotermal kaynak sahası için taşınmazların acele kamulaştırılması ile ilgili Aydın Büyükşehir Belediyesi olarak dava açıldı. Bu süreç hakkında bilgi verir misiniz?”
“Aydın Yılmazköy - Kocagür ve İmamköy'de bulunan J-700 numaralı jeotermal kaynak sahasında yapılacak tesislere ilişkin boru hattı üzerindeki taşınmazların acele kamulaştırılması için Aydın Valiliğinin kararına istinaden İçişleri Bakanlığı'nın kararı üzerine Bakanlar Kurulu tarafından alınan 27/04/2015 tarihli kararın iptali ve yürütmesinin durdurulması için dava açıldı. Dava, Danıştay ilk derece mahkemesince ehliyet yönünden reddoldu. Ancak karara karşı Danıştay'da temyiz yoluna gidildi ve halen sonuç bekleniyor. Her ne kadar bu davanın açılmasına Kocagür, İmamköy ve Yılmazköy'deki taşınmazları bulunan 14 adet mülk sahibi sebebiyet vermişse de, J-700 numaralı jeotermal sahasında Büyükşehir Belediyesi olarak taşınmazın olmamasına rağmen, "Aydın ilinin hak ve menfaatlerini korumak" amacı ile bu davadan ehliyet yönünden olumlu sonuç alındığı takdirde, Valiliğe ve Bakanlıklara karşı açılan tüm jeotermallere ilişkin davalara müdahil olacağız.”
“Aydın Valiliği ile de jeotermal ruhsat ve işletme haklarının ihalesi hakkında itirazlarınız da oldu? Bu süreç nasıl gelişti?”
"Aydın Büyükşehir Belediyesi olarak jeotermal konusunda itiraz yoluyla yapılan başvurularımız oldu. Bunlarda mülga İl Özel İdaresi'nin haklar listesinde bulunan 70'e yakın ruhsat ve işletme haklarının YİKOB tarafından 07/07/2015 günü ihaleye çıkartılmasını önlemek için Aydın Valiliği'ne (YİKOB) 03/07/2015 tarih, 980-11455 sayılı "Jeotermal Kaynak Arama Ruhsat İhalesinin İptali" istemiyle yazılı olarak başvuruda bulunulmuştur. Yazı üzerine Aydın Valiliği'nin Aydın Büyükşehir Belediyesi'ne yazmış olduğu 07/07/2015 tarih 7905 sayılı yazıları ile ruhsat haklarına ilişkin ihale iptal edilmiştir.”
“Aydın İl Özel İdaresine ait jeotermal sahaları YİKOB’a devredildi. Bu sürece ilişkin de ABB tarafından dava açıldığını biliyoruz. O jeotermal sahalar ABB geçebilir mi? Eğer geçerse, jeotermalle ilgili çevre duyarlılığının arttığı bu ortamda bu kaynağı Aydın için ne şekilde kullanacaksınız?”
“İl Özel İdaresine ait jeotermal sahalar, Yatırım İzleme Koordinasyon Kurulu (YİKOB) devredildi. Maalesef, bu sahalar özel sektöre devredilmeye çalışılıyor. Aydın Büyükşehir Belediyesi olarak bu jeotermal sahaların tarafımıza verilmesini talep ediyoruz. Böylece jeotermal kaynaklar, kamu eliyle, yüksek teknoloji kullanılarak, çevreye hiçbir zarar verilmede, şehrimizin ısıtılmasında kullanılacaktır. Bu hususta Devir Paylaştırma Komisyonu”’nun yaptığı işlemlere karşı dava açtık ve kazandık. Komisyon Nisan ayında toplanarak paylaşım yeniden gerçekleştirilecek.” şeklinde açıklama yapıldı.
Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Sayın Özlem Çerçioğlu’na ve Daire Başkanlarına, sorularıma gösterdiği duyarlılık ve ilgi nedeniyle teşekkür ederim.