Değerli tüketiciler,
Memlekette konuşulması gereken temel sorunlardan birisi ekonomi. Çok ısındığı zaman ayrı, çok soğuduğu zaman ayrı arızalar çıkartan nerede ne tedbir alırsanız alın ne sonuç alınacağı bilinmeyen sadece umut edilen bir temel gerçek. Bugün biraz iktisadi bilimlere girip ahalinin durumunu biraz daha yakinen bakmaya gayret edelim.
Biz tüketiciler için iktisadi kriz alameti nedir, bizim için iktisadi kıyamet noktası neresidir gibi beyhude tartışmalara girmektense tüketicinin durumuna verilerle bir göz atmak ve bunun üzerinde bazı tartışmaları yapıp, sonuçlara ulaşmak sanıyoruz daha sağlıklı bir yol olacak. Tüketici, ihtiyaçlarını karşılamak için tüketimi yapan insanlar olduğuna göre bu ihtiyaçlar nasıl temin ediliyor? Memleket ihracatı ile değil, tüketimi ile büyümeye çalışınca tüketicinin bu kadar harcamayı nasıl yaptığı, harcadığı parayı nereden bulduğu soruları hemen akla geliveriyor. Ahali olmayan parayı borçlanarak tüketime mi devam ediyor? Bunu yapmak ve sürdürmek kolay mı? Tüketim için gerekli tüketicinin olmayan parayı sağlayan kreditörler kolayca kredi açıyorlar mı?
Türkiye Banklar Birliği(TBB) ikinci üç aylık (Nisan, Mayıs, Haziran) döneme ait verileri yayımladı. Nisan-Haziran 2015 dönem sonu itibarıyla tüketici kredileri ve konut kredileri bakiyesi 280 milyar TL, kredi kullanan toplam kişi sayısı ise 17 milyon 547 bin oldu. Toplam kişi sayısı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 17 artarken, bir önceki üç aylık döneme göre yüzde 1 azalmış. Aynı dönemde 2 milyon 287 bin kişi yaklaşık 27 milyar TL tutarında ihtiyaç kredisi, 116 bin kişi 13 milyar TL tutarında konut kredisi ve 308 bin kişi 3 milyar lira tutarında diğer başlığı altına giren krediler kullanmış. Bu kredilerin yüzde 52’si ihtiyaç kredilerinden, yüzde 46’sı konut kredilerinden, yüzde 2’si taşıt kredilerinden oluşmuş. Taşıt kredisi kullananların ortalama borçları 22 bin lira. Konut kredisi kullananların ortalama borçları 71 bin lira. İhtiyaç kredilerinin ortalaması ise 9 bin 400 lira.
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) son yayınladığı veriler miktar olarak endişe edici boyutta olmasa da oran olarak özellikle tüketici kredileri ve kredi kartlarında takibe düşme oranının yükselme eğilimine girdiği görülüyor. Bu eğilime rağmen bankaların Türk tüketicilere kredi kullandırma sebeplerinden birisi ödeme sadakati. Öyle ki kredi kullananların gelir durumu çok iyi olmamasına rağmen takipteki kredi miktarı toplam krediler içinde yüzde 2,89.Bankalar kredi muslukların açık tutuyor da özellikle nakit tüketici kredilerinde faiz en üstten uygulanıyor. (Döviz fiyatlarındaki artışların oluşturacağı etkiye hiç girmeyelim.)
Türk tüketicilerin kredi kullanma konusundaki isteklerinin bir nedeni de Türkiye’nin Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütünün(OECD) raporundaki gibi gelir dağılımındaki adaletsizliğin ilk beşi içerisinde olması denilebilir. Gelirler yetersiz, ihtiyaç çok, para yok. Geçimini kredi kullanarak sağlayan tüketicilerin olduğunu söylersek fazla mı abartmış oluruz?
Değerli tüketiciler. Yukarıda kısaca değindiğimiz verilere bakılırsa hızlı ve doğru tedbirler alınmaz ise işlerin çığırından çıkması sadece bir zaman meselesi. Bindiğimiz bu alametle(borçla) kopabilecek ekonomik kıyamete yakalanırsak, emin olun bizi çok korkuttukları 2001 krizi bunun yanında Pazar pikniği gibi kalacak.
Memleketler parasızlıktan değil ahlaksızlıktan çökerler. CICERO