• BIST 108.392
  • Altın 143,183
  • Dolar 3,5328
  • Euro 4,1224

    İşsizlik fonu işsize yaramadı

    13.03.2011 21:08
    İşsizlik Sigortası Fonu, başka projelere para aktarırken bir tek işçiye yaramadı.
    İşsizlik fonu işsize yaramadı
    İşsizlik fonu işsize yaramadı İşsizlik fonu işsize yaramadı İşsizlik fonu işsize yaramadı

    İşsizlik Sigortası Fonu, işçi ve işverenden kesilen primler ve devletin de verdiği destekle 10 yılda 60 milyar 605 milyon TL büyüklüğe erişirken, Mart 2002"den 31 Aralık tarihine kadar ise sisteme başvuran kişi sayısı 2 milyon 514 bin 390 kişi oldu. Bunlardan 2 milyon 95 bin 242"si işsizlik ödeneği almaya hak kazandı. İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası"nın (İSMMMO) Raporu"na göre 2010 yıl sonu itibariyle işsize dağıtılmayı bekleyen miktar ise yaklaşık 46 milyar TL düzeyinde gerçekleşti. Mart 2002 tarihinden 31 Aralık 2010 tarihine kadar bu kişilere yapılan ödemenin toplamı ise 3 milyar 750 milyon TL düzeyinde. Tamamı İŞKUR İşsizlik Sigortası Bülteni"nden alınan rakamlar üzerinden yapılan hesaplamaya göre, fondan işsizlere ödenen miktar, fon toplamının sadece yüzde 6.2"si düzeyinde kaldı. Buna karşılık, İşsizlik Sigortası Fonu"ndan GAP için kullanılmak üzere Hazine hesaplarına aktarılan miktar 2008-2010 döneminde 9.1 milyar TL"yle işsizlere ödenen miktarın yaklaşık 2.7 katına ulaştı. Bu gerçekleşme de işsizlik fonunun işsizler için kullanılmadığını ortaya koydu.

    10 yılda işsizlere dağıtılmayan para 46 milyar TL"yi buluyor

    Milyon TL

    Fon"da toplanan para (nemalı) 60.605

    İşsize ödenen tutar 3.750

    Amaç dışı GAP"a aktarılan tutar 9.100

    İşsize dağıtılmayan tutar 45.938



    -FON MACERASI VE HAYAL KIRIKLIĞI-

    Rapora göre; Türkiye, uluslararası sosyal güvenlik sisteminde geniş kabul görmüş işsizlik riskine karşı işsizlik sigortası uygulaması ile 1999 yılında tanıştı. 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu çerçevesinde çalışan işçiler için “işsizlik riski” güvence altına alındı. 4447 Sayılı Kanun"un yürürlüğe girdiği Haziran 2000 tarihinden bu yana işsizlik sigortası prim kesintileri yapılırken, ilk işsizlik sigortası ödemeleri 2002 yılının Şubat ayında gerçekleştirildi. Halen devam eden uygulamaya göre aylık “Sigorta Primine Esas Kazanç Tutarı”ndan az olmamak üzere brüt kazançlar üzerinden, sigortalı yüzde 1, işveren yüzde 2, devlet yüzde 1 oranında prim ödüyor.
    Buna göre, tavan ücret olan 4 bin 954 TL"den prim ödeyen bir çalışan için İş-Kur"a her ay 199 TL prim ödeniyor. Üç yıl bu şekilde prim ödeyen birinin ödediği toplam prim ise 7 bin 134 TL.

    Fon, işsiz başvurduğunda kaç ay ve kaç para ödüyor?

    Son 3 yılda en az 600 gün prim ödeyenlere 6 ay

    Son 3 yılda en az 900 gün prim ödeyenlere 8 ay

    Son 3 yılda en az 1.080 gün prim ödeyenlere 10 ay

    En az ödenen tutar 304 TL

    En çok ödenebilecek tutar 608 TL

    -İŞSİZLİK ÖDENEĞİ ALABİLMEK İÇİN SON 120 GÜNDE BOŞLUK OLMAMASI GEREKİYOR-

    İSMMMMO Raporu"na göre son üç yıllık dönemde prim ödeyenlerde son 120 günlük ücret ortalamasının yüzde 40"ı kadar işsizlik ödeneği veriliyor. Bu ödenecek rakam, asgari ücretin yüzde 40"ından yani 304 liradan az, yüzde 80"inden yani 608 liradan çok olamıyor. Bu koşulların dışında, kendi istek ve kusurları dışında işsiz kalanlara işsizlik ödeneği ödenebilmesi için son 120 günde boşluk olmaması gerekiyor. Fakat, son 120 gün içinde, hizmet akdi devam etmekle birlikte hastalık, ücretsiz izin, disiplin cezası, gözaltına alınma, hükümlülükle sonuçlanmayan tutukluluk hali, kısmi istihdam ile grev, lokavt, genel hayatı etkileyen olaylar, ekonomik kriz, doğal afetler nedeniyle işyerinde faaliyetin durdurulması veya işe ara verilmesi halinde, 120 günün hesabında prim yatırılmayan bu süreler kesinti sayılmıyor.

    -İŞSİZLİK ÖDENEĞİ ALAN KİŞİ SAYISI 2 YILIN EN DÜŞÜĞÜNDE-

    Rapora göre; ekonomideki canlanmanın olumlu katkısıyla işsizlik sigortası ödeneğinden yararlananların sayısı Kasım 2008"den bu yana en düşük düzeylerde seyrediyor. Ödenek alan kişi sayısı 2010 Kasım ayında bir önceki aya göre yüzde 0.78 gerileyerek iki yılın en düşük düzeyine indi. En son Kasım 2008"de 165 bin kişi işsizlik ödeneğinden yararlanırken, Kasım 2010"da bu rakam 165 bin 900 kişiye geriledi. Aralık 2010"da ise işsizlik ödeneği alanların sayısı yüzde 2.73 artışla 170 bin 425 düzeyine çıkarken, Aralık ayı itibariyle 170 bin 425 kişiye ödenin toplam para ise 63.1 milyon TL. Küresel mali krizin etkisinin gözlenmeye başladığı 2008 sonbahar aylarından itibaren işsizlik sigortası ödeneğinden yararlananların sayısı da Nisan 2009"da 317 bin 766 kişi ile tüm zamanların en yüksek düzeyine ulaştı.

    -BAK ABD"YE GÖR TÜRKİYE"Yİ-

    İSMMMO Raporu"na göre; işsizlik yardımına yapılan başvurular dünyanın en büyük ekonomisi niteliğindeki ABD ile 16"ncı büyük ekonomi konumundaki Türkiye arasında ciddi paralellikler taşıyor. Küresel krizin başladığı 2008 öncesinde, -özellikle 2006 Temmuz ile 2008 Mart arasında- verilerde paralelliğin yüksek olması dikkat çekiyor. 2008 yılı Temmuz ayından itibaren ABD'de işsizlik maaşı başvurularının hızla tırmanması, küresel krizin etkisiyle işsizlik maaşı başvurularının 4 haftalık hareketli ortalamasının ABD'de 2009 Mart ayında 643 bin ile rekor düzeye çıkmasına yol açtı. Bunu bir ay arayla izleyen Türkiye'de de işsizlik maaşı başvuruları Nisan 2009'da 317 bin kişi ile rekor düzeye tırmandı. Sonraki dönemde ABD'de işsizlik maaşı başvurularındaki gerileme, bir ay arayla benzer şekilde Türkiye'de de gözlendi. Küreselleşmenin de katkısıyla, ABD işsizlik yardımı verileri ile Türkiye'de işsizlik yardımı başvuruları arasındaki paralellik yakından izlenmeye değer görünüyor.

    -HANGİ ÜLKEDE NE KADAR SÜRE İŞSİZLİK YARDIMI VERİLİYOR?-

    İSMMMMO Raporu"na göre; Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü"ne üye 27 ülke arasında işsizlik sigortası kapsamında sağlanan imkanlar ciddi farklılıklar gösteriyor. İskandinav ülkelerinde ortalama işsizlik sigortası yardımı 34 ay boyunca sürdürülürken, Batı ve Orta Avrupa"da bu rakam ortalama 19 ay düzeyinde bulunuyor. Yaklaşık 9 milyon kişinin kriz sonucu işini kaybettiği, 6.2 milyon kişinin en az altı aydan bu yana işsiz olduğu ABD"de ise ortalama işsizlik yardımı süresi 6 ay düzeyinde. Buna karşılık ekonomik krizin yarattığı ağır hasar karşısında, ortalama 6 ay olan işsizlik yardımının süresi 4-5 ay daha uzatılabiliyor. Eyaletlerin kendi insiyatifinde olan bu düzenleme çerçevesinde ABD"nin bazı bölgelerinde işsizlik yardımı süresi 23 aya kadar uzatılabiliyor. Aralık ayı itibariyle halen işsizlik yardımı alanların toplamı yaklaşık 10 milyon kişiyi buluyor.

    İşsize yardım süresinde Türkiye diplerde(OECD)

    Yardım süresi

    Ülke Ortalama/ay

    Belçika Sınırlama yok

    Norveç 36

    Fransa 30

    İsveç 28

    Hollanda 24

    İsviçre 24

    Portekiz 24

    Finlandiya 23

    İspanya 21

    İrlanda 15

    Almanya 12

    Yunanistan 12

    Polonya 12

    Kanada 9

    Avusturya 9

    Macaristan 9

    Japonya 8

    Slovak Cum. 8

    Türkiye 8

    Güney Kore 7

    -ÜCRET GARANTİ FONU DA HAYAL KIRIKLIĞI-

    Rapor"da işverenin ödeme güçlüğüne düşmesi halinde devreye girerek çalışanlara başvuru tarihinden itibaren 30 gün içinde ödenmeye başlayan Ücret Garanti Fonu"nda da yararlananların artmasına karşılık, ödemelerin azalması dikkat çekiyor. İşsizlik Sigortası Fonu içinde değerlendirilen Ücret Garanti Fonu"ndan yararlananların sayısı 2005 yılında bin 269 iken 2010 yılsonu itibariyle bu rakam 12 bin 905"e çıkmış durumda. Ücret Garanti Fonu"ndan yararlananların sayısı 2009 yılına göre yüzde 4.31 artışla 12 bin 905"i bulurken, yapılan ödeme miktarı 2009"a göre yüzde 1.2 düşüşle 22 milyon 69 bin TL"ye indi.

    -DÜNYADA ENGELLİLERE YARDIM ARTIYOR, TÜRKİYE SEYİRCİ-

    Rapora göre; sosyal devlet anlayışı çerçevesinde Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'ne (OECD) üye ülkelerde işsizlik yardımı önemli bir yer tutuyor. OECD'nin araştırmalarına göre, gelir düzeyi yüksek OECD üyelerinin işsizlik maaşı yardımı yerine sağlık yardımı ve iş göremezlik yardımına daha büyük para ayırdığını ortaya koyuyor. Buna örnek ülkeler arasında yer alan Norveç'te bu iki yardım kaleminin toplanması, toplam sosyal güvenlik harcamalarının neredeyse yüzde 25'lik dilimini oluştururken; bu rakam Norveç'in işsizlik sigortası yardımı için ayırdığı miktarın 24 katına ulaşıyor. İngiltere'de ise, işsizlik sigortası yardımına ayrılan miktar sağlık ve işgöremezlik için ayrılan toplam miktarın yüzde 10'unun da altında bulunuyor. Türkiye"nin engellilere ayırdığı miktar 1990 yılından bu yana değişmeyerek GSYH"nin yüzde 0.1"i düzeyinde kalırken, engelli ve hastalara ayrılan sosyal güvenlik yardımının payı GSYH içinde sadece yüzde 1"de bulunuyor. Bu rakamla Türkiye, 27 OECD üyesi ülke arasında engellilere ayırdığı sosyal yardımın oranı itibariyle son sırada yer alıyor.

    -KISA ÇALIŞMA ZAMANI MI?-

    İSMMMO Raporu"na göre; Ekonomik krizin gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde sert istihdam kayıplarına yol açmasının önüne geçilmezken, hükümetler çalışma saatlerini kısaltacak uygulamaları devreye alarak istihdamın korunmasına katkıda bulunmayı başardı. OECD ekonomistleri Alexander Hijzen ve Danielle Venn tarafından Ocak ayında yayınlanan “Kısa Dönem Çalışmanın İstihdama Katkısı” konulu araştırmada, özellikle gelişmiş ülkelerde bu tür uygulamaların olumlu sonuç vererek işsizlik oranının daha da artmasına engel olduğu vurgulanıyor.

    Kısa çalışma programları çerçevesinde şirketler hükümetten aldıkları destek çerçevesinde çalışma saatlerini azaltıyor ya da geçici olarak çalışanların işine son veriyor. 16 OECD üyesi arasında araştırma yapan Hijzen ve Venn, kriz dönemlerinde kısa dönem çalışma programları büyük istihdam kayıplarını önlediğini belirledi. Kısa dönem çalışma programlarından en olumlu etkilenen ülkelerin başında Japonya gelirken, bu ülkeyi Almanya izledi. Japonya toplam 415 bin kişinin istihdamını devam ettirirken, Almanya"da bu rakam 235 bin olarak gerçekleşti. Bu rakamlar ülkelerin toplam işgücü içinde sırasıyla yüzde 0.8 ve 0.9"luk pay tutuyor. Almanya"da işsizlik oranı Ocak ayında yüzde 7.4 ile son 20 yılın en düşük düzeyine gerilemiş durumda.
    OECD ekonomistleri, kısa dönem çalışma programlarının yeni istihdam yaratılmasını engeller nitelikte bir yan etki gösterebileceği uyarısında bulunurken; genel itibariyle bu sistemin işsizlik sigortası uygulamasına oranla daha düşük maliyeti nedeniyle tercih edilebileceği görüşüne yer veriyorlar.

    Kısa çalışma ve istihdama etkisi

    Ülke Kısa çalışma ile

    Adı korunan istihdam

    Japonya 416.095

    Almanya 234.281

    İtalya 184.333

    İspanya 54.552

    Belçika 42.631

    Finlandiya 24.628

    Fransa 15.221

    Hollanda 5.539

    Avusturya 3.692

    Portekiz 564

    Norveç 148


    -“FON AMACINI YERİNE GETİRMEDİ”-

    Araştırmanın sonucunu değerlendiren İSMMMO Başkanı Yahya Arıkan; 2000 yılı Haziran ayından beri işveren, işçi ve devletin katkısıyla, işini kaybedenlere ilaç olması amacıyla kurulan İşsizlik Sigortası Fonu"nun amacını yerine getirmediğini belirterek; “Fon"da duran 46 milyar lira acilen, adil ve dengeli bir şekilde işsizlerin yaralarını sarmak için hızla kullanılmalı” dedi.

    -“ÖDENEK SÜRESİNİN UZATILMASI BEKLENİYOR”-

    Arıkan; işsizlik ödeneği alan kişi sayısının son dönemde aylar itibariyle gerilediğine dikkat çekerek şöyle devam etti: “2010 yılının Aralık ayında 170 bin kişiye ödeme yapılırken, Nisan 2010"da bu sayı 317 bin kişi düzeyinde idi. Kriz şartlarının tamamen ortadan kalkmadığı bir ortamda Fon"un işlevselliğini yitirmemesi gerekiyor. İşini kaybederek, yine kendinden kesilen paralara zor zamanında ihtiyacı olan çalışanlar, ödenek süresinin de uzatılmasını bekliyor.”

    -İŞSİZLİK SİGORTASI"NIN ÖZELLİKLERİ-

    Rapora göre sosyal güvenlik sisteminde geniş kabul görmüş işsizlik sigortası, dünya genelinde 172 ülkenin 68"inde aktif olarak kullanılıyor. Sistemin temel özellikleri ise şöyle sıralanıyor:

    -İşsizlik sigortası, sosyal güvenlik sistemini bir ölçüde tamamlayan zorunlu bir sigorta dalı. Bu sigorta, çalışma istek ve arzusuna rağmen işsiz kalan kişinin maruz kaldığı gelir kaybını belirli ölçü ve süre ile gidermeye yönelik çalışıyor.

    -İşsizlik sigortası, zorunlu olduğu için devletçe kurulur ve işletilir. Genellikle işsizlik sigortası, bağımsız özerk kuruluşlar olup, topladıkları fonları profesyonelce işletiyor ve yönetiyor.

    -İşsizlik sigortası, güç ve karmaşık bir sistem niteliğini taşıyor. Normal zamanlarda başarılı çalışsa da, büyük ekonomik kriz dönemlerinde sistem zarar görmekte, kuruluşlar iflasın eşiğine geliyor.

    -İşsizlik sigortası işçi, işveren ve devlet tarafından sağlanan primlerle çalışıyor. Bu bakımdan yönetimde bu üçlünün eşit oranda söz sahibi olması gerekiyor.
    -İşsizlik sigortası, işsizlik için kesin bir çare değildir. Belirli bir süre ödenen işsizlik yardımı gelir kaybının telafisini sağlarken, işsizlik ancak aktif istihdam politikasıyla önlenebiliyor.

    -İşsizlik sigortası, Kıta Avrupası ülkelerinde görüldüğü üzere, işçiyi atalete sokan, çalışma azmini kıran bir unsur. Bazı ülkelerde bu sistem çalışanların kötüye kullanımı sonucu, ekonomik açıdan kaynak israfı yaratıyor.

    -İşsizlik sigortasının başarıya ulaşması o ülkede sosyal, ekonomik ve hukuki koşulların elverişli olmasına bağlıdır. Bu ortam doğmamış ise, sosyal güvenlik aracı niteliğindeki işsizlik sigortası "ölü doğmuş bir sistem" niteliğine bürünür.

    -İşsizlik sigortası, sadece sosyal güvenlik sistemine dahil çalışanları kapsamaktadır. Bu çevrenin dışında kalan çalışanlar ile gerçek işsizler sistemden yararlanamaz.

    UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, Türkçe karakter kullanılmayan ve kişilik haklarını hiçe sayan yorumlar onaylanmamaktadır.
    Bu habere henüz yorum eklenmemiştir.
    Diğer Haberler
  • Altın Borsası, İMKBye entegre olacak05 Ekim 2012 Cuma 18:02
  • Maliye uyardı: Bu son şans!05 Ekim 2012 Cuma 16:49
  • Maliye Bakanlığı 7 bin personel arıyor!05 Ekim 2012 Cuma 15:55
  • Borsa güne yükselişle başladı05 Ekim 2012 Cuma 10:49
  • Gür’ün Bahreynli ortağı batık çıktı05 Ekim 2012 Cuma 09:41
  • Piyasalarda pozitif eğilim sürebilir05 Ekim 2012 Cuma 09:29
  • THY yönetiminde şok gelişme!05 Ekim 2012 Cuma 09:08
  • Doğan ortak alabilir!05 Ekim 2012 Cuma 08:18
  • Vergi avantajı bitiyor05 Ekim 2012 Cuma 08:11
  • Draghiyi bezdirdiler05 Ekim 2012 Cuma 07:37
  • Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Aydın Post | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
    Tel : 0256.226 61 64 | Faks : 0256.226 61 64 | Haber Yazılımı: CM Bilişim