• BIST 73.562
  • Altın 593,15
  • Dolar 2,1235
  • Euro 2,9385
  • Ankara : 15 °C
  • İstanbul : 12 °C
  • İzmir : 15 °C
  • Konya : 12 °C
  • Antlaya : 0 °C
  • Aydın : 15 °C

Atatürk'ün "Zeybek" sevgisi…

17.11.2008 16:37
Ercan Dolapçı / AYDINPOST

Ercan Dolapçı / AYDINPOST

 

Büyük Devrimci Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunda spordan eğitime; askerlikten san'ata kadar her şeyle ilgilenir ve bunlarda "ilk" olurdu. Bu nedenle bazıları: "Atatürk her şeyle ilgilenmiş. Her şey hakkında fikri olmuş. Bu gerçek mi?" diye sorar. Atatürk ve dönemini bilmeyenler için bu gerçekten "kuşkuludur". Ama o dönemi bilirseniz bunun "zorunlu" olduğunu görürsünüz. Çünkü Osmanlı'nın son dönemi tam bir yıkım ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşunun ilk yılları da "yokluktu". Türkiye yokluklar içinde kuruldu. Okuma yazma oranı bile yüzde beş idi. Son on yıl gençlerimiz cepheden cepheye koşmuş helak olmuştu. Böyle bir toplumdan yeni bir millet yaratmak kolay değildi.

 

Atatürk, devrimlerini yeri ve zamanı gelince yapar. Bunlar üzerinde de uzmanların görüşlerini alarak uzun değerlendirmelerden sonra şekillendirirdi. Atatürk çok okurdu. Anıtkabir Komutanlığı"nın verdiği bilgiye göre Atatürk 3 bin 997 kitap okumuş. Okuduğu kitapların kenarlarına düştüğü notlar ve altını çizdiği satırlar 2001 yılında Anıtkabir Komutanlığı tarafından 24 cilt halinde yayımlandı. Özel Kalem Müdürü Hasan Rıza Soyak Bey'in anılarına göre bir kitabı okumaya başlayınca, iki üç gün uyumadan bitirmeye çalışırmış. Gözlerini silmek için de metrelerce bez kestirirmiş. Bunlar abartma değil bizzat gerçek.

 

Büyük Atatürk, kültür ve san'at ile de ilgilenirdi. Özellikle halk kültürünün gelişmesi için çok uğraş verirdi. Bunun için kurumlar da kurdu. Onun döneminde büyük bir san'at ve kültür faaliyeti vardır. Halk müziğimiz bile bu dönemde şekillendi ve ciddi bir çalışmayla kayıt altına alındı. En önemli Halk Müziği sanatçıları bu dönemde çıktı. Yurdun her tarafında derleme faaliyeti başladı.

 

Yine halk oyunlarının gelişmesi için de gayret gösterilmesini istedi. Özellikle Zeybek oyunlarının modern hale getirilmesi için Selim Sırrı Bey'e görev verdiği bilinir. Atatürk gece eğlencelerine katılır ve buralarda kadınları dansa davet ederek üzerlerindeki çekingenliğin atılmasını sağlardı. Amaç ise, kadın erkek kaynaşmasını sağlamak... Bakın buna ilişkin olarak Hüsrev Gerede Bey analarında neler anlatıyor: 

 

"Gazi bu konuda kurallara bağlı kalmayan, kendisi yeni buluşlar yapan bir dansçıydı. Gerçekten çok hafif ve zarif dans ederdi.

 

Hiç unutmam, kızlarından Rukiye'nin Dolmabahçe Sarayı'nda düğünü yapılıyordu. Düğünde beden eğitimi uzmanlarından saygıdeğer Selim Sırrı Bey de vardı.

 

Gazi, Selim Sırrı Bey'den yeni hazırladığını duyduğu Zeybek oyununu göstermesini rica etti. Selim Sırrı Bey eski Yunan danslarından esinlenilen Zeybek oyununu güzel parçalarından oluşan bir gösteriyi kızıyla birlikte sundu.

 

Gazi dayanamadı. Yeniden müzik çaldırarak manevi kızı güzel dans eden Nebile ile bir Zeybek oynadı. Biçimli vücudu ile güzel fırakı içinde kollarını havaya kaldırarak bir diz çöküşü vardı ki insana Aydın dağlarında Yunanlılara pusu kuran kahraman Mestan Efeleri anımsatıyordu.

 

Gazi bu görünüşü ile üzerindeki fırak yerine başında oymalı fes, belinde yatağan, omuzlarında fişeklikler taşıyan bir savaşçı izlenimi veriyordu.

 

Zeybek figürleri arasına fokstrot karıştırması da dağdan inen silahlı bir efenin salonda bir barışçı olarak çağdaş danslar ettiğini, Türkün bu iki kimliği çok güzel kaynaştırdığını göstermekteydi.

 

Gerçekten bu adam olağanüstü bir kişiydi. Bulunduğu topluluğu yönetemeyecek derecede içtiğini, içkiyi fazla kaçırdığını anlar anlamaz konuklarına izin vermek suretiyle bu toplantıların tadında bitmesini sağlardı." (Hüsrev Gerede'nin Anıları, Hazırlayan: Sami Önal, Literatür Yayınları, İstanbul, 2002, s.241- 242) 

 

Zeybek oyununa ilişkin bir anı da Egeli Mustafa Necati'ye ait! Cumhuriyet'in genç Milli Eğitim Bakanı Mustafa Necati Bey, 1928'in son ayında verilen bir davette, Zeybek oyunu oynar ve apandisti patlar. Üç gün sonra ise (1 Ocak 1929) hayata veda eder. 35 yaşında ölen Necati, Mustafa Kemal'i bile ağlatır.

 

Kılıç Ali Bey"in anılarına göre Atatürk"ün içinde bulunduğu ekip, bir gün Karadeniz"de yatla seyahat halindedirler. Bir fırtına kopar. Güvenlikçiler yat batacak diye telaşlanırlar. Atatürk ise gramofona Zeybek havası taktırır ve çıkar oynar. Herkes bu rahatlığa şaşırır. Atatürk Efeleri de çok severmiş. Evlatlığı Sabiha Gökçen"in anılarına göre ise ölüm yatağında kıvranırken, Sabiha Hanım"a bir şeyler okumasını ister. Okuttuğu da Halide Edip Hanım"ın "Efe"nin Hikâyesi"dir. Bunu dinledikten sonra huzur içinde derin bir uykuya dalar. Atatürk Efelerin başı dik ve onurlu duruşundan çok etkilenmiştir. Zaten kendisi de bir Kartal değil midir? Çünkü Efeler de dağlarda Kartallar gibi yaşar ve onurları için oralara çıkmıştır.  

 

Buna ilişkin güzel bir not da yazar Taylan Sorgun"dan. Tarihçi yazar Taylan Sorgun da Atatürk"ün Zeybek sevgisi hakkında Celal Bayar"ın şahitliğine başvurur ve ondan şu bilgiyi alır: “Mustafa Kemal Paşa çok iyi Zeybek oynardı. Rumeli Türklerini de severdi. Mustafa Kemal Paşa'nın Zeybek oyununu neden sevdiğini bir gün Kuvvacı Doktor Fahri Bey ile Bayar'a gittiğimiz gün Bayar'a da sormuştum. Bana şöyle demişti "...Onu bir erkek oyunu olarak görmüştür. Zeybek oyununda ellerin yukarı doğru açılışı sonra aşağı inişi bir kartal hareketi gibidir. Atatürk Kuvvayı Milliye Dönemi'ndeki Zeybeklere büyük bir hayranlık duymuştur... O oyunu oynarken nasıl heyecan duyduğunu iyi bilirim... Kuvvayı Milliye'de Atatürk'ün emrinde idi. Şahin Bey, Topal Osman Bey, Güney'deki Kuvvayı Milliyecileri Atatürk hiç unutmamıştı..." (Ortadoğu Gazetesi, 31 Ekim 2008)

 

 

 

 

 

Bu yazı toplam 2118 defa okunmuştur.
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, Türkçe karakter kullanılmayan ve kişilik haklarını hiçe sayan yorumlar onaylanmamaktadır.
Bu yazıya henüz yorum eklenmemiştir.
Yazarın Diğer Yazıları
Tüm Hakları Saklıdır © 2007 Aydın Post | İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz.
Tel : 0256.226 61 64 | Faks : 0256.226 61 64 | Haber Yazılımı: CM Bilişim